ناترازی ناوگان
کمبود ناوگان اتوبوسرانی در کشور سالهاست که بهعنوان یکی از چالشهای اصلی بخش حملونقل جادهای مطرح میشود؛ چالشی که در مقاطع اوج سفر، بهویژه در ایام اربعین، بیش از هر زمان دیگری خود را نشان میدهد. در این دوره به دلیل افزایش چشمگیر تقاضا برای جابهجایی زائران به مرزهای غربی کشور، فشار زیادی بر ناوگان محدود اتوبوسرانی وارد میشود و همین موضوع ضرورت برنامهریزی، مدیریت ظرفیت و حتی استفاده از ناوگان کمکی را پررنگتر میکند. در همین رابطه رئیس کمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی تهران به بررسی وضعیت موجود و چالشهای تأمین ناوگان برای جابهجایی زائران پرداخته است.
وی افزود: بر اساس برآوردهای مطرحشده در ستاد مرکزی اربعین و سازمان راهداری، برای مدیریت جابهجایی زائران در بازه اوج سفر که معمولاً حدود ۲۰ روز طول میکشد، به حدود ۱۲ تا ۱۵ هزار دستگاه اتوبوس فعال نیاز است تا زائران بدون معطلی طولانی در مسیرها و پایانههای مرزی جابهجا شوند.
رئیس کمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی تهران بیان کرد: این در حالی است که کل ناوگان اتوبوسرانی فعال کشور در شرایط فعلی حدود ۷ تا ۸ هزار دستگاه برآورد میشود. به همین دلیل در ایام اربعین معمولاً از ظرفیت اتوبوسهای شهری، ناوگان ارگانها و شرکتهای خصوصی نیز برای جابهجایی زائران استفاده میشود که این موضوع میتواند بر حملونقل عمومی در سایر مسیرهای داخلی نیز اثرگذار باشد.
سنندجی در پاسخ به این سؤال که آیا به همین دلیل در برخی سالها از اتوبوسهای کشورهای دیگر نیز استفاده میشود، تصریح کرد: بله، به دلیل فاصله میان نیاز واقعی و ظرفیت ناوگان داخلی، در برخی سالها از ناوگان کشورهای همسایه نیز برای جابهجایی زائران استفاده شده است.
به نقل از مهر، وی یادآور شد: اتوبوسهای ترکیه و پاکستان از جمله ناوگانی هستند که در برخی دورهها بهصورت اجارهای یا در قالب توافقهای موقت وارد چرخه جابهجایی زائران شدهاند. اتوبوسهای ترکیه معمولاً از نظر کیفیت فنی در سطح بالاتری قرار دارند، اما استفاده از آنها به دلیل هزینههای ارزی گرانتر است. در مقابل، اتوبوسهای پاکستانی بیشتر برای انتقال زائران پاکستانی که از خاک ایران عبور میکنند به کار گرفته میشوند، هرچند در برخی مقاطع از آنها برای جابهجایی در داخل کشور نیز استفاده شده است.
این مقام صنفی با اشاره به الزامات قانونی در این حوزه اظهار کرد: بر اساس مقررات حملونقل جادهای، تمامی اتوبوسهایی که در جابهجایی زائران فعالیت میکنند، چه ناوگان داخلی و چه ناوگان خارجی، باید پیش از ورود به چرخه حملونقل مورد بررسی فنی و ایمنی قرار بگیرند. این بررسیها شامل کنترل مدارک، معاینه فنی خودرو و شرایط راننده است و توسط نهادهایی مانند سازمان راهداری و پلیس راه انجام میشود.
اتوبوسهای فرمان راست؛ چالش ایمنی جابهجایی زائران اربعین
وی ادامه داد: با این حال برخی کارشناسان معتقدند در ایام اوج سفر به دلیل حجم بالای تقاضا و فشار برای تسریع در انتقال زائران، نظارتها باید با دقت بیشتری انجام شود؛ در برخی موارد چالشهایی مطرح شده است؛ برای مثال برخی از اتوبوسهای پاکستانی دارای فرمان راست هستند و رانندگی با این خودروها در جادههایی که بر اساس استاندارد فرمان چپ طراحی شدهاند، میتواند در برخی شرایط بهویژه هنگام سبقت، ضریب خطر را افزایش دهد.
سنندجی بیان کرد: همچنین رانندگان خارجی ممکن است آشنایی کامل با شرایط جادهها، نقاط حادثهخیز و مقررات رانندگی در ایران نداشته باشند. به همین دلیل کارشناسان تأکید میکنند که نظارت فنی دقیق و مدیریت ایمنی در چنین شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند. بسیاری از کارشناسان معتقدند وابستگی به اجاره ناوگان از کشورهای همسایه در ایام اربعین نشانهای از ناترازی در حوزه ناوگان حملونقل عمومی است.
اجاره اتوبوس از کشورهای همسایه؛ راهکار موقت
وی گفت: در واقع کمبود سرمایهگذاری پایدار در نوسازی ناوگان باعث شده در زمان اوج تقاضا، کشور به راهکارهای موقت و اضطراری متوسل شود. تجربه برخی حوادث در سالهای اخیر نیز نشان داده است که تأمین مقطعی ناوگان بدون توجه به استانداردهای فنی و ایمنی میتواند چالشهایی ایجاد کند.
سنندجی در پایان خاطرنشان کرد: از همین رو بسیاری از کارشناسان نوسازی ناوگان داخلی را یکی از مهمترین راهکارها برای ارتقای ایمنی و پایداری سیستم حملونقل عمومی کشور میدانند.
