ضرورت توسعه بنادر شمالی؛ درس جنگ برای اقتصاد
در سایه تجربههای تلخ و گرانبهای دوران جنگ، اندیشکده حکمرانی هوشمند زنگ خطر را در خصوص وابستگی شدید اقتصاد کشور به دو بندر جنوبی به صدا درآورده است. سیدطهحسین مدنی، رئیس این اندیشکده، با اشاره به اینکه ۷۶ درصد واردات کالاهای اساسی از بنادر امام خمینی و شهید رجایی صورت میگیرد، تأکید میکند که این اتکای مفرط، ایران را در معرض فشارهای اقتصادی و امنیتی قرار میدهد. وی با برجسته کردن ظرفیتهای مغفولمانده بنادر شمالی و به ویژه بندر اقیانوسی چابهار، خواستار بازنگری فوری در اولویتهای توسعه زیرساختهای لجستیکی کشور بر اساس رویکردی جنگی و با نگاهی به الزامات قانونی برنامه هفتم توسعه شده است. این تغییر رویکرد، نه تنها موجب صرفهجویی اقتصادی قابل توجهی خواهد شد، بلکه امنیت ملی را نیز در شرایط بحرانی تقویت خواهد کرد.
سیدطهحسین مدنی رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه در پس هر حادثه سختی میتواند یک تجربه گرانبها و ارزشمند نهفته باشد، گفت: جنگ و آثار آن از جمله همین تجربیات گرانبهایی است که نباید به سادگی فراموش یا کنار گذاشته شود.
مدنی خاطرنشان کرد: جنگ رمضان و تجاوز دشمن به ایران آثار تلخی به دنبال داشت اما جدا از این حوادث ناگوار، این جنگ روی دیگری هم داشته که میتواند هم امیدبخش و هم درسآموز باشد.
وی با بیان اینکه نیروهای نظامی ما در این جنگ با وجود قرار گرفتن در برابر دشمنی با پشتیبانی جهانی، توانستند ضربههای سخت و محکمی به دشمنان و همپیمانان آنان بزنند؛ تصریح کرد: ما همچنین توانستیم با حکمرانی هوشمند و مدیریت حساب شده تنگه هرمز، تبعات این تجاوز نابخردانه را به اقتصاد دشمنان و متحدان آنان گسترش دهیم و چشماندازی ناامید کننده برای ماههای آتی پیش روی آنان قرار دهیم.
اکنون هم که سکوت در میدان برقرار است؛ دست نیروهای نظامی ما بر روی ماشه است تا هرگونه خطا از سمت دشمن را قاطعانه پاسخ دهند.
مدنی در ادامه خاطرنشان کرد: اما در ابعاد داخلی و برای روزهای پس از جنگ باید این تجربیات ارزشمند را حفظ و در اصلاح و بهبود مسیرهای اقتصادی و توسعهای کشور به کار ببندیم. به بیان دیگر، تمام بخشهای کشور باید از این تجربه به عنوان یک فرصت برای باز طراحی برنامهها و سیاستگذاریها استفاده کنند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با بیان اینکه نوع توسعه زیرساختها از این به بعد باید بر مبنای یک رویکرد جنگی و در راستای تداوم شرایط عادی با وجود بحرانهای شدید چون جنگ باشد، گفت: این رویکرد باید در توسعه و اصلاح زیرساختهای لجستیکی لحاظ شود.
وی با اشاره به ضعفهای موجود در این بخش، خاطرنشان کرد: ما در توسعه زیرساختهای لجستیکی تکیه بسیار زیادی بر بنادر جنوبی داشته و از بنادر شمالی و تنها بندر اقیانوسی کشور تا حدودی غفلت کردهایم. این وضعیت باعث شده در حال حاضر ۷۶ درصد واردات کالاهای اساسی ما به دو بندر جنوبی امام خمینی (ره) و شهید رجایی وابسته باشد و فقط ۱۴ درصد کالاهای اساسی از بنادر شمالی و چابهار وارد شود.
مدنی تصریح کرد: این در حالی است که چابهار بندری اقیانوسی است و امکان پهلوگیری کشتیهای ۷۰ هزار تنی اقیانوسپیما در آن وجود دارد و میتواند در صورت توسعه پسکرانهها و مسیرهای دسترسی، بخش زیادی از مایحتاج کشور را به تنهایی تأمین کند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند خاطرنشان کرد: اگرچه نقش ایران امروز در صحنه جنگ در سواحل جنوبی کشور تعیین کننده است اما در صورتی که شرایط برای بهرهمندی کامل از بندر چابهار و بنادر شمالی برای واردات کالاهای اساسی و سایر نیازهای کشور وجود داشت؛ این معادلات مطمئناً جور دیگری رقم میخورد و دست بالای ایران در جنگ کوبندهتر فرود میآمد.
وی با بیان اینکه این تجربه باید ما را بر آن دارد که هر چه زودتر از ظرفیت بنادر شمالی و چابهار برای رفع وابستگی اقتصادی به تنگه هرمز و بهرهمندی از بازدارندگیهای امنیتی این نقطه راهبردی استفاده کنیم، افزود: تحقق این موضوع میتواند مراودات ما با کشورهای این منطقه را نیز بدون نگرانی از نیازهای داخلی تنظیم کند.
وی خاطرنشان کرد: علاوه بر موضوع جنگ، اصلاح مسیر توسعه زیرساختهای لجستیکی و توسعه بنادر شمالی و چابهار منجر به صرفهجویی اقتصادی هم خواهد شد. به عنوان مثال هزینه واردات هر تن گندم از قزاقستان به بنادر شمالی کشور در سال ۱۴۰۱ کمتر از ۴۰۰ دلار بود اما در همان زمان واردات گندم از امارات به بنادر جنوبی در حدود ۴۵۰ دلار و از کشورهایی چون ایتالیا، سوئیس و آلمان در حدود۵۰۰ دلار هزینه داشته است. این یعنی ما باید بنادر شمالی را تقویت و تمرکز بر بنادر جنوبی برای واردات را کاهش دهیم. ضمن اینکه بنادر شمالی ما از نظر پدافند غیرعامل، بنادر امنتری به شمار میروند.
رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند تصریح کرد: اینها فقط توصیه نیست و قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران (-۱۴۰۷ ۱۴۰۳) در این خصوص الزاماتی لحاظ کرده که دستگاههای متولی باید به آن توجه ویژهای داشته باشند.
