همزمان با فعال ماندن کریدورهای شرق آسیا از ویتنام و مالزی تا پکن و ابتکار ۵ ایرلاین ایرانی در دورزدن انسداد فرودگاه استانبول، موضع صریح پکن در رد محاصره هوایی، پروژه تحریمی واشنگتن را با مانعی بزرگ روبه‌روکرده است.

در شرایطی که رقابت‌های ژئوپلیتیکی، کریدورهای حمل‌ونقلی را به ابزاری برای نفوذ اقتصادی و تغییر نظم جهانی تبدیل کرده است، حامدرضا حیدری، دکتر یاسر حاتم‌زاده و سعید رسولی در نشستی تخصصی هشدار دادند که غفلت از «مغزافزار» و تمرکز صرف بر توسعه سخت‌افزاری، ایران را در حاشیه تحولات قرار می‌دهد. این کارشناسان با آسیب‌شناسی فقدان ابتکار عمل در سیاست‌گذاری‌های کلان، تأکید کردند که دستیابی به جایگاه شایسته در معماری نوین کریدورها، نیازمند «ائتلاف‌سازی»، «ثبات در مقررات» و عبور از تفکر «صرفاً مسیر عبوری» به سوی «گره‌های ارزش‌آفرین» است.

دبیرکل کنسرسیوم کریدور شمال-جنوب و شرق، با اشاره به ابعاد چالش‌های لجستیکی کشور در شرایط تحریم و ضرورت‌های بازآرایی زنجیره تأمین، بر ضرورت گذار به «حکمرانی یکپارچه لجستیکی» برای مقابله با محدودیت‌های استراتژیک و افزایش نقش تجارت در منطقه تاکید کرد.

فرزانه صادق وزیر راه و شهرسازی با اشاره به اقدامات این وزارتخانه در راستای دیپلماسی حمل‌ونقل ایران با کشورهای همسایه گفت: فعال‌شدن مسیرهای ریلی، ازسرگیری قطار تهران ـ وان، راه‌اندازی قطار اکو و افزایش مبادلات ریلی با افغانستان و کشورهای آسیای مرکزی، ظرفیت ایران برای اتصال منطقه به آب‌های آزاد و توسعه ترانزیت را تقویت کرده است.

اختلال در دسترسی دریایی ایران، بار دیگر فاصله میان جغرافیای ترانزیتی و قدرت ترانزیتی را آشکار کرده است که در شرایط بحران، نه با شمار کریدورهای روی نقشه، بلکه با ظرفیت عملی انتقال بار از دریا به ریل و جاده سنجیده می‌شود.

پیمان مکه را نباید فقط یک توافق امنیتی میان عربستان، ترکیه و پاکستان دانست؛ این پیمان می‌تواند نشانه‌ای از بازآرایی بزرگ‌تر در نقشه کریدورهای منطقه باشد. هم‌زمان با تردیدها درباره آینده عرب–مد، پیشروی مسیر توسعه عراق–ترکیه و تلاش هند برای یافتن راه‌های مستقل به آسیای مرکزی، ایران با یک پرسش راهبردی روبه‌روست: آیا می‌تواند چابهار، بندرعباس و کریدور شمال–جنوب را به یک شبکه عملیاتی و رقابت‌پذیر تبدیل کند یا در مرکز جغرافیای منطقه، به حاشیه مسیرهای جدید تجارت رانده خواهد شد؟

مجری احداث کریدور بزرگراهی غرب کشور از بهره‌برداری ۷۰ کیلومتر از این کریدور تا پایان سال خبر داد و گفت: تأمین منابع مالی از طریق مولدسازی، علاوه بر تسریع تکمیل قطعات اولویت‌دار، آغاز اجرای پروژه‌های جدید در مسیر این کریدور را نیز امکان‌پذیر کرده است

معاونت مطالعات اقتصادی و آینده‌پژوهی اتاق تهران در پژوهشی با عنوان «بررسی ظرفیت‌های بندر خورگوس به منظور تقویت روابط تجاری ایران و چین» ضمن واکاوی مسیرهای حمل‌ونقل موجود، بر ضرورت بازتعریف روابط تجاری میان دو کشور در قالب یک شبکه لجستیکی قابل اتصال به اوراسیا تاکید کرده است. در این گزارش همچنین راهبردهایی برای تقویت نقش ایران در کریدورهای منطقه‌ای، توسعه بنادر شمالی، ارتقای زیرساخت‌های دیجیتال و تسهیل ترانزیت ارائه شده است.

در حالی که در بنادر پاکستان ۱۶ هزار کانتینر کالای ایرانی در حصار بروکراسی محبوس مانده و نگاه‌ها به وعده‌های دیپلماتیک در بندر گوادر دوخته شده است (تا روزهای تنظیم این گزارش)، یک حقیقت تلخ در سایه پنهان مانده است! این بحران نه یک رخداد غیرمنتظره، که به گفته کارشناسان، محصول سال‌ها راحت‌طلبی استراتژیک و فقدان حکمرانی چابک است.
دکتر مصطفی آیتی، کارشناس ارشد لجستیک و گمرک، معتقد است که جست‌وجوی دلایل این انسداد در مسیرهای مرزی یا فشارهای خارجی، آدرس غلط دادن است. از نگاه او، ما با سیستمی مواجه‌ایم که نه تنها آلترناتیوها را به‌دلیل فقدان خلاقیت و ضعف لابی‌گری از دست داده، بلکه در مواجهه با تکانه‌های منطقه‌ای، به‌جای جراحی ساختار، به مسکن‌درمانی‌های اداری روی آورده است. گزارش پیش‌رو، تاکیدی است بر این گزاره که بدون شکستن سد بروکراسی بیمار و تغییر رویکرد از اداری‌گری به دیپلماسی لجستیک، حتی بازگشایی مرزهای جدید نیز راه به جایی نخواهد برد.

طاعتی‌مقدم با تاکید بر اینکه زیرساخت ریلی بدون کشتی و کشتی بدون ریل، هر دو نیمی از یک پروژه ناقص هستند، از تکمیل دو کیلومتر خط ریلی داخلی بندر به عنوان نخستین قدم برای ورود به عرصه حمل‌ونقل ریلی استاندارد و کاهش فشار بر ناوگان جاده‌ای یاد کرد.تکمیل زنجیره حمل‌ونقل ریلی بندر کاسپین، این روزها به اولویت نخست سیاست‌گذاران لجستیکی کشور تبدیل شده است در حالی که عملیات دوخطه شدن مسیر قزوین-رشت با سرعت پیگیری می‌شود، سازمان منطقه آزاد انزلی برای تقویت جذابیت این مسیر، برگ برنده تخفیف ۵۰ درصدی را برای بارهای ترانزیتی از کاسپین به مقصد بنادر جنوبی و شلمچه رو کرده است.