هشدار قرمز در مرز دوغارون
با بازگشت تدریجی کشتیها و جریان بار به بنادر ایران پس از دوران جنگ، چالشهای ساختاری در بنادر و مرزهای کشور، بهویژه در مسیرهای شرقی، بار دیگر خود را نشان دادهاند. در حالی که بخش ترانزیت دریایی در دوران جنگ به حداقل رسیده بود، اکنون با بازگشت بار، خطر بروز گلوگاههای جدید و توقفهای طولانیمدت در مرزها، جایگاه ایران را در کریدورهای آسیای میانه تهدید میکند.
به گزارش ترابران آنلاین به نقل، احمد زمانیان، رئیس هیئتمدیره انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی، با تشریح وضعیت ترانزیت کشور در دوران جنگ و شرایط پس از آن اظهار کرد: در جریان جنگ، کاهش شدید ورود کشتیها به بنادر ایران موجب شد فعالیتهای ترانزیتی در بخش دریایی به حداقل برسد. کشتیهایی که پیش از آغاز جنگ وارد آبهای ایران شده بودند، عملیات تخلیه خود را انجام دادند، اما پس از آن روند ورود کالا تقریباً متوقف شد.
وی افزود: پیامد این شرایط تنها به حملونقل دریایی محدود نماند و بخشهای ریلی و جادهای کشور نیز تحت تأثیر قرار گرفتند. کاهش ورود کالا از مبادی اصلی، بهطور طبیعی کل زنجیره لجستیک کشور، از بندر تا جاده، راهآهن و مرز را با افت عملکرد مواجه کرد.
به گفته زمانیان، در این دوره حجم عملیات حملونقل جادهای و ریلی نیز بهشدت کاهش یافت و در مجموع، فعالیت ترانزیتی کشور به حداقل رسید.
رئیس هیئتمدیره انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی با اشاره به شرایط پس از آتشبس گفت: اکنون بخشی از کشتیهایی که پیشتر بارگیری شده بودند، در مسیر بنادر ایران قرار دارند یا به بنادر کشور رسیدهاند و عملیات تخلیه کالا از آنها در حال انجام است؛ کالاهایی که بخشی از آن باید از مسیر ایران به مقاصد ترانزیتی در کشورهای دیگر منتقل شود.
زمانیان تأکید کرد: بازگشت تدریجی جریان بار، بدون حل مشکلات ساختاری در بنادر و مرزها، میتواند موج تازهای از بحران را در زنجیره حملونقل کشور ایجاد کند.
وی افزود: در دوران جنگ، کاهش حجم تردد موجب شد فشار عملیاتی در برخی مرزها بهصورت موقت کاهش پیدا کند، اما این مسئله به معنای رفع گلوگاهها نبود. اکنون با بازگشت تدریجی بار، همان مشکلات قدیمی بار دیگر خود را نشان دادهاند.
توقف ۸ تا ۱۰ روزه کامیونها در دوغارون
زمانیان با اشاره به وضعیت مرز دوغارون، بهعنوان یکی از مهمترین مبادی ترانزیتی شرق کشور، اظهار کرد: در حال حاضر کامیونهای ترانزیتی در این مرز با توقفهایی بین ۸ تا ۱۰ روز مواجه هستند؛ آن هم در شرایطی که هنوز بخش عمده بارهای جدید ورودی از بنادر به مرزهای شرقی نرسیدهاند.
وی هشدار داد: اگر حجم اصلی کالاهای تازهوارد از بنادر به سمت مرزهای شرقی حرکت کند و همزمان برنامهای فوری برای روانسازی تردد، افزایش ظرفیت عملیاتی و مدیریت صف کامیونها اجرا نشود، توقفهای فعلی میتواند بار دیگر به معطلیهای بسیار طولانی تبدیل شود.
رئیس هیئتمدیره انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی با اشاره به تجربه توقفهای طولانی کامیونها در گذشته گفت: اگر از هماکنون برای مدیریت موج جدید بار برنامهریزی نشود، احتمال بازگشت شرایطی وجود دارد که کامیونها تا حدود ۲۰ روز در مرز متوقف بمانند.
به گفته وی، توقف طولانی کامیونها تنها یک مشکل مرزی نیست؛ بلکه هزینه حملونقل را افزایش میدهد، زمان تحویل کالا را طولانی میکند، ناوگان را از چرخه بهرهبرداری خارج میسازد و قابلیت اطمینان مسیر ایران را برای صاحبان کالا و شرکتهای بینالمللی کاهش میدهد.
وی هشدار داد: اگر حجم اصلی کالاهای تازهوارد از بنادر به سمت مرزهای شرقی حرکت کند و همزمان برنامهای فوری برای روانسازی تردد، افزایش ظرفیت عملیاتی و مدیریت صف کامیونها اجرا نشود، توقفهای فعلی میتواند بار دیگر به معطلیهای بسیار طولانی تبدیل شود.
رئیس هیئتمدیره انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی با اشاره به تجربه توقفهای طولانی کامیونها در گذشته گفت: اگر از هماکنون برای مدیریت موج جدید بار برنامهریزی نشود، احتمال بازگشت شرایطی وجود دارد که کامیونها تا حدود ۲۰ روز در مرز متوقف بمانند.
به گفته وی، توقف طولانی کامیونها تنها یک مشکل مرزی نیست؛ بلکه هزینه حملونقل را افزایش میدهد، زمان تحویل کالا را طولانی میکند، ناوگان را از چرخه بهرهبرداری خارج میسازد و قابلیت اطمینان مسیر ایران را برای صاحبان کالا و شرکتهای بینالمللی کاهش میدهد.
دموراژ و ریسک جنگ؛ فشار مضاعف بر زنجیره حملونقل
زمانیان همچنین به افزایش هزینههای جانبی حملونقل اشاره کرد و گفت: فعالان این حوزه علاوه بر مشکلات داخلی، با هزینههایی مانند دموراژ و هزینههای مرتبط با ریسک جنگ یا War Risk نیز مواجه هستند؛ موضوعی که فشار مضاعفی بر صاحبان کالا، شرکتهای حملونقل و کل زنجیره تجارت خارجی وارد میکند.
وی تأکید کرد: هر روز توقف بیشتر در بندر یا مرز، هزینه تمامشده مسیر ایران را افزایش میدهد و قدرت رقابت کشور را در برابر مسیرها و کریدورهای جایگزین کاهش میدهد.
رئیس هیئتمدیره انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی هشدار داد که بازار ترانزیت، بازاری دائمی و تضمینشده نیست و صاحبان کالا در صورت مواجهه با بیثباتی، توقفهای طولانی و افزایش هزینهها، بهسرعت مسیرهای جایگزین را انتخاب خواهند کرد.
وی تأکید کرد: هر روز توقف بیشتر در بندر یا مرز، هزینه تمامشده مسیر ایران را افزایش میدهد و قدرت رقابت کشور را در برابر مسیرها و کریدورهای جایگزین کاهش میدهد.
رئیس هیئتمدیره انجمن صنفی شرکتهای حملونقل بینالمللی خراسان رضوی هشدار داد که بازار ترانزیت، بازاری دائمی و تضمینشده نیست و صاحبان کالا در صورت مواجهه با بیثباتی، توقفهای طولانی و افزایش هزینهها، بهسرعت مسیرهای جایگزین را انتخاب خواهند کرد.
زمانیان تصریح کرد: اگر بنادر ایران در کوتاهترین زمان ممکن به ظرفیت عملیاتی کامل بازنگردند و مشکلات مرزی، بهویژه در مسیرهای شرقی، برطرف نشود، ایران با خطر از دست دادن یکی از مهمترین بازارهای ترانزیتی خود مواجه خواهد شد.
وی افزود: تداوم شرایط فعلی میتواند زمینه تثبیت مسیرهای رقیب را فراهم کند و در چنین شرایطی، بازگرداندن صاحبان کالا به مسیر ایران بسیار دشوار خواهد بود.
زمانیان تأکید کرد: اگر کریدورهای رقیب در منطقه تثبیت شوند، خطر آن وجود دارد که بخش مهمی از ترانزیت آسیای میانه بهتدریج از مسیر ایران خارج شود؛ موضوعی که میتواند جایگاه کریدوری کشور را در معادلات ترانزیتی منطقه با تهدید جدی مواجه کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: بازگشت کشتیها و افزایش دوباره جریان کالا باید بهعنوان فرصتی برای احیای ترانزیت ایران دیده شود؛ فرصتی که در صورت تداوم گلوگاههای اجرایی، توقفهای طولانی مرزی و افزایش هزینههای حمل، میتواند خیلی زود به تهدیدی برای سهم ایران از بازار ترانزیت آسیای میانه تبدیل شود.
وی افزود: تداوم شرایط فعلی میتواند زمینه تثبیت مسیرهای رقیب را فراهم کند و در چنین شرایطی، بازگرداندن صاحبان کالا به مسیر ایران بسیار دشوار خواهد بود.
زمانیان تأکید کرد: اگر کریدورهای رقیب در منطقه تثبیت شوند، خطر آن وجود دارد که بخش مهمی از ترانزیت آسیای میانه بهتدریج از مسیر ایران خارج شود؛ موضوعی که میتواند جایگاه کریدوری کشور را در معادلات ترانزیتی منطقه با تهدید جدی مواجه کند.
وی در پایان خاطرنشان کرد: بازگشت کشتیها و افزایش دوباره جریان کالا باید بهعنوان فرصتی برای احیای ترانزیت ایران دیده شود؛ فرصتی که در صورت تداوم گلوگاههای اجرایی، توقفهای طولانی مرزی و افزایش هزینههای حمل، میتواند خیلی زود به تهدیدی برای سهم ایران از بازار ترانزیت آسیای میانه تبدیل شود.
