۱۷ صیاد در چنبره سکوت
هشتاد روز از آخرین سیگنال رادیویی لنج صیادی «شاهین ۲» در ۷۰ مایلی سواحل عمان میگذرد؛ این لنج با ۱۷ سرنشین از بندر کنارک دل به دریا زد، اما پس از رؤیت یک بالگرد آمریکایی، در سکوتی مطلق فرو رفت. این گزارش نه تنها از ابهام در سرنوشت ۱۷ دریانورد مفقود گفته، بلکه تصویری از استیصال خانوادههایی ترسیم کرده که با وجود گذشت بیش از دو ماه پیگیری مستمر از سوی نهادهای داخلی، وزارت امور خارجه، سفارتخانههای ایران در عمان و پاکستان و مکاتبات با صلیب سرخ جهانی، هنوز در بلاتکلیفی محض به سر میبرند. محمد انور بجارزهی، نماینده مردم چابهار و کنارک، و ساجد بلوچ، از نزدیکان خانوادهها و مالک لنج، در گفتوگو با خبرنگار ترابران ابعاد ناگفتهای از فشارهای اقتصادی و بحرانهای انسانی این پرونده را واکاوی کرده که مستندات، نامههای رسمی و مکاتبات اداری آن بهطور کامل در دفتر ماهنامه ترابران موجود و قابل استناد است.
آخرین ارتباط؛ روایت بالگرد آمریکایی
طبق اظهارات بجارزهی، لنج صیادی «شاهین ۲» در تاریخ ۱۷ شهریور ۱۴۰۵، حوالی نیمهشب، آخرین تماس خود را برقرار کرده است. ناخدا در آخرین پیام خود از حضور یک بالگرد آمریکایی در بالای سر لنج خبر میدهد و بلافاصله پس از آن، ارتباط برای همیشه قطع میشود. از آن لحظه تاکنون، با وجود گذشت بیش از دو ماه و نیم (حدود ۸۰ روز)، هیچ ردی از این ۱۷ سرنشین که اکثر آنها از خانوادهها و بستگان بومی منطقه هستند، یافت نشده است.
پیگیریهای اداری و سکوت بینالمللی
نماینده چابهار با تأکید بر اقدامات حقوقی انجام شده، از پیگیریهای مکتوب و تلفنی با وزارت امور خارجه، سازمان شیلات، سازمان بنادر و دریانوردی و جمعیت هلالاحمر خبر داد. از طریق اداره کل پارلمانی، مکاتبات با سفارتخانههای ایران در عمان و پاکستان صورت گرفته که نتیجه آن اعلام بیاطلاعی رسمی این کشورها بوده است. با پیگیریهای حضوری و تلفنی خانوادهها و نماینده مجلس، صلیب سرخ بینالملل موضوع را به دفتر ژنو و متعاقبا ایالات متحده ارجاع داده است، اما تا لحظه تنظیم این گزارش، هیچ پاسخی مبنی بر تایید یا رد اطلاع از سرنوشت لنج ارائه نشده است.
بجارزهی با اشاره به نقش حیاتی بندر کنارک در تأمین ۷۰ درصد ماهیان تن کشور، خاطرنشان کرد که این منطقه علیرغم جایگاه استراتژیک در زنجیره غذایی و امنیت ملی، با محرومیتهای زیرساختی جدی روبروست.
وی افزود: این تنها لنج گمشده نیست؛ مهرماه ۱۴۰۴ نیز ۸ صیاد دیگر از همین بندر گم شدند که تا امروز خبری از آنان نیست. خانوادههای این ۱۷ صیاد در شرایط روانی بسیار بدی هستند و فقدان نانآوران خانه، سفرههای آنان را خالی کرده است. این نماینده مجلس از هلالاحمر خواست تا با تخصیص فوری سبد معیشتی، مرهمی ولو کوچک بر آلام خانوادههای آسیبدیده بگذارد.
درخواست برای رسانهای شدن موضوع
با توجه به بنبست در پیگیریهای داخلی و دیپلماتیک، خانوادهها و نماینده حوزه انتخابیه، اکنون بر دیپلماسی رسانهای تمرکز کردهاند. بجارزهی از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درخواست کرده است تا با برگزاری نشستهای خبری با حضور رسانههای خارجی، ابعاد این فاجعه انسانی را به گوش جهانیان برساند، به امید آنکه فشار افکار عمومی بینالمللی بتواند قفل سکوت پیرامون سرنوشت این ۱۷ ملوان ایرانی را باز کند. بجارزهی در پایان تأکید کرد که در صورت عدم دریافت پاسخ روشن ظرف روزهای آینده، موضوع را از طریق طرح سوال از وزرا و مسئولان دستگاههای مربوطه در مجلس شورای اسلامی با جدیت پیگیری خواهد کرد. آنچه امروز در مکران میگذرد بحرانی انسانی است که در سایه کمبود تجهیزات ایمنی و ابهامات امنیتی در آبهای منطقه، خانوادههای بسیاری را داغدار و چشمانتظار گذاشته است.
روایت کامل ساجد بلوچ از سرنوشت مبهم لنج «شاهین ۲»
ساجد بلوچ در توضیح ماجرای مفقود شدن لنج صیادی «شاهین ۲» به خبرنگار ترابران گفت: این لنج متعلق به بندر صیادی کنارک بود و همراه با شش لنج دیگر در ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵ راهی دریاهای آزاد شد. او توضیح داد که مقصد این لنجها در واقع آبهای آزاد و مسیر منتهی به اقیانوس هند بوده و این شناورها از همان مسیرهای معمول صیادی منطقه حرکت میکردهاند. به گفته او، حدود ساعت ۱ بامداد ۱۷ اردیبهشت، در حوالی ۷۰ مایلی سواحل عمان، آخرین ارتباطها با لنج «شاهین ۲» برقرار بوده است. ساجد بلوچ گفت در همان مقطع، طبق گزارش لنجهای همراه، یک بالگرد آمریکایی بالای سر این شناور مشاهده شده و پس از آن، لنجها از هم پراکنده شدهاند. از آن به بعد دیگر کسی از حال «شاهین ۲» باخبر نشده و تمام سامانههای ناوبری و ارتباطی لنج قطع شده است.
او با اشاره به اینکه گروهی از لنجهای همراه در همان مسیر حرکت میکردند، گفت: پس از آن اتفاق، هرچه تلاش کردند از طریق بیسیم و دیگر ابزارهای ارتباطی با «شاهین ۲» تماس بگیرند، هیچ صدایی دریافت نشد و ارتباط بهطور کامل از بین رفت.
ساجد بلوچ گفت: این حادثه فقط یک ماجرای دریایی نیست، بلکه ۱۷ خانواده را در وضعیت دشوار و بلاتکلیفی قرار داده است. به گفته او، بسیاری از این سرنشینان همخانواده و خویشاوند بودهاند و بعضی از آنها تنها نانآور خانه بودهاند.در میان مفقودشدگان، کسانی حضور داشتهاند که با وجود مشکلات شدید معیشتی، برای تأمین زندگی خانوادههایشان راهی دریا شده بودند. برخی از آنها فرزند خردسال، فرزند بیمار، یا عضو معلول در خانواده داشتهاند و برخی نیز تازه ازدواج کرده یا صاحب فرزند شده بودند. یکی از نکات دردناک ماجرا این است که در میان این ۱۷ نفر، افراد ۱۷ ساله هم حضور داشتهاندکه نشانهای از فشار معیشتی و ناچاری اقتصادی است. صیادی برای این افراد نه از سر تفریح، بلکه برای ادامه زندگی بوده است.
هزینه سنگین معیشت و بدهیهای انباشته
ساجد بلوچ در ادامه با لحنی شخصیتر از فشار مالی شدیدی که خود و خانوادهاش متحمل شدهاند سخن گفت. او گفت برای راهاندازی این لنج، سالها زحمت خانوادهاش جمع شده و اکنون خود او نیز با بدهی سنگین روبهروست. هدفش از این کار، فقط کسب درآمد برای خود نبوده، بلکه تلاش داشته برای دستکم ۱۷ نفر شغل مستقیم و برای دهها نفر دیگر اشتغال غیرمستقیم ایجاد کند. به گفته او، این شناور هنوز در ابتدای مسیر کاری خود بوده و تنها چند سرویس از فعالیتش گذشته بود.
ساجد بلوچ بیان کرد: قصدم این بود که از دل همین کار، برای آدمها نان و شغل درست شود. بعضیها حتی برای خریدن یک لقمه نان به این کار وابسته بودند. من نمیخواستم این بچهها دستشان جلوی کسی دراز شود؛ میخواستم کار کنند و عزتمند زندگی کنند.
او در بخش دیگری از سخنانش میگوید پس از اطلاع از حادثه، موضوع از طریق شیلات، فرمانداری، ادارهکل، سازمان بنادر، استانداری، وزارت امور خارجه و صلیب سرخ پیگیری شده است، اما تا این لحظه نتیجهای به دست نیامده است. وزارت امور خارجه از طریق سفارتخانههای ایران در عمان و پاکستان موضوع را دنبال کرده، اما پاسخ روشنی درباره سرنوشت لنج دریافت نشده است. همچنین، از طریق صلیب سرخ نیز نامهنگاریهایی انجام شده، اما هنوز خبر مشخصی درباره وضعیت سرنشینان در دست نیست.
ساجد بلوچ تصریح کرد: ما نه دنبال گمانهزنی هستیم، نه دنبال شایعه. ما فقط حقیقت را میخواهیم. اگر اسیر شدهاند، همین خبر هم برای خانوادهها آرامش است. اگر اتفاق دیگری افتاده، باید روشن شود. این بلاتکلیفی دارد همه را از پا درمیآورد. به گفته ساجد بلوچ، اصلیترین خواسته خانوادهها روشن شدن سرنوشت واقعی ۱۷ سرنشین است. او تأکید کرد که حتی اگر مشخص شود این افراد در جایی توقیف یا اسیر شدهاند، همان هم برای خانوادهها از این بلاتکلیفی طاقتفرسا بهتر است. خانوادهها هر شب با اضطراب زندگی میکنند و بعضی از کودکان مفقودشدگان، شبها با گریه سراغ پدرانشان را میگیرند. از نگاه او، مسئله فقط یک پرونده اداری یا دریایی نیست، بلکه مسئلهای انسانی است که باید با جدیت و فوریت دنبال شود.
درخواست از نهادهای امدادی و حقوق بشری
ساجد بلوچ در پایان از سازمانهای بینالمللی، نهادهای امدادی، سازمانهای دریایی و نهادهای حقوق بشری خواسته است که برای روشن شدن حقیقت وارد عمل شوند. او گفت این مطالبه، مطالبه ۱۷ خانواده است که میخواهند بدانند عزیزانشان زندهاند، اسیرند، یا چه سرنوشتی پیدا کردهاند. او همچنین هشدار میدهد که اگر پاسخ روشنی داده نشود، این پرونده باید از مسیرهای رسمیتر و نظارتی هم پیگیری شود و نباید اجازه داد این ماجرا به فراموشی سپرده شود.
