خیز نوسازی با خودروهای کارکرده
صنعت حملونقل و ترانزیت ایران در سالهای اخیر با چالش جدی فرسودگی ناوگان و کمبود سرمایهگذاری جدید دستوپنجه نرم کرده است؛ وضعیتی که نهتنها کیفیت خدمات مسافری را تحتشعاع قرار داده، بلکه هزینههای نگهداری را نیز به شدت افزایش داده است. در پاسخ به این ناترازی، دولت با فعالسازی ظرفیتهای قانونی «قانون ساماندهی صنعت خودرو»، اکنون مکانیزمهای اجرایی نوینی را برای جذب سرمایه و ورود ناوگان جوان به شبکه جادهای کشور تعریف کرده است. ابلاغیه جدید دفتر مقررات صادرات و واردات که در تاریخ ۲۷ بهمن ۱۴۰۴ صادر شده، با تفکیک دو رویه «واردات توسط سرمایهگذار خارجی» و «واردات خودروهای تجاری کارکرده»، گام بلندی برای تسهیل فرآیند ثبت سفارش در سامانه جامع تجارت برداشته است. این گزارش با واکاوی جزئیات این ابلاغیه، به بررسی شرایط فنی، محدودیتهای زمانی و مدلهای ارزی جدیدی میپردازد که میتواند نقشی تعیینکننده در احیای ناوگان اتوبوسرانی و مینیبوسرانی کشور طی دو سال آینده ایفا کند.
در راستای اجرای مواد ۴ و ۱۱ قانون ساماندهی صنعت خودرو
براساس جدیدترین ابلاغیه سازمان توسعه تجارت ایران که خطاب به مرکز نوآوری، هوشمندسازی و امنیت صادر شده است، ضوابط اجرایی ثبت سفارش خودروهای نو توسط سرمایهگذاران خارجی و همچنین خودروهای کارکرده در بخش حملونقل عمومی شامل اتوبوس، مینیبوس و ون نهایی و ابلاغ شد. این دستورالعمل که در راستای اجرای مواد ۴ و ۱۱ قانون ساماندهی صنعت خودرو و مصوبه تیرماه ۱۴۰۳ هیئت وزیران تنظیم شده است، مسیر جدیدی را برای نوسازی ناوگان و جذب سرمایهگذاری خارجی در حوزه خودرو ترسیم میکند. در بخش اول این ابلاغیه، واردات خودروهای نو توسط سرمایهگذاران خارجی موضوع ماده ۴ قانون ساماندهی مورد توجه قرار گرفته است که بر اساس آن، ثبت سفارش صرفا برای کدهای تعرفه فعال ۸۷۰۲ و ۸۷۰۳ و با داشتن کارت بازرگانی معتبر امکانپذیر خواهد بود. یکی از ویژگیهای مهم این رویه، کارسازی عملیات ارزی به صورت «بدون انتقال ارز» است که از محل مجوزهای صادره توسط سازمان سرمایهگذاری و کمکهای اقتصادی و فنی ایران تامین میشود. به دلیل ماهیت این روش تامین ارز، متقاضیان نیازی به بررسی سیستمی سهمیه ارزی نخواهند داشت. همچنین طبق ضوابط، اخذ تاییدیه خدمات پس از فروش الزامی است، اما برندهایی که نام آنها پیشتر توسط دفتر آماد و خدمات بازرگانی اعلام شده، به صورت سیستمی تایید میشوند و نیازی به مراجعه حضوری ندارند. مهلت نهایی برای افتتاح ثبت سفارش در این رویه اختصاصی، تا تاریخ ۱۶ خرداد ۱۴۰۶ تعیین شده است.
مدلهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۳ در راه جادههای کشور
بخش دوم دستورالعمل به واردات خودروهای کارکرده شامل اتوبوسهای درونشهری و برونشهری، مینیبوس و ون اختصاص دارد که تحت کدهای تعرفه ذیل ۸۷۰۲ انجام میگیرد. در این بخش تاکید شده است که سن خودروهای وارداتی باید در محدوده بیش از ۳ سال و کمتر از ۵ سال باشد. بر این اساس، با توجه به جاری بودن سال ۲۰۲۶ میلادی، صرفا واردات مدلهای ساخت سالهای ۲۰۲۱، ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ مجاز تلقی میشود. تامین ارز این خودروها علاوه بر محلهای مجاز در سامانه، میتواند از طریق مجوزهای سازمان سرمایهگذاری نیز صورت پذیرد. مشابه خودروهای نو، برای این دسته از وسایل نقلیه نیز تاییدیه خدمات پس از فروش و تطابق فنی توسط دفتر صنایع خودرو الزامی است و مهلت ثبت سفارش این بخش نیز همانند رویه قبلی تا اواسط خردادماه ۱۴۰۶ خواهد بود.
در نهایت، سازمان توسعه تجارت اعلام کرده است که دفتر صنایع خودرو به عنوان متولی اصلی تنظیم تقاضا، مسئولیت بررسی فنی و مطابقت درخواستها با آییننامههای مصوب هیئت وزیران را بر عهده دارد. همچنین با توجه به ضرورت مدیریت بازار، سقف تعداد خودروهای قابل ثبت سفارش توسط این دفتر کنترل و ابلاغ خواهد شد تا از ناترازی در واردات جلوگیری شود. این ابلاغیه که به امضای مدیرکل دفتر مقررات صادرات و واردات رسیده، جهت اجرا و پیادهسازی در سامانه جامع تجارت به مبادی ذیربط ارسال شده است.
برای دسترسی به متن کامل دستورالعمل و بررسی دقیق جزئیات فنی، فایل PDF مربوطه، اینجا لینک شده است.
