گامهای بلند برای توسعه لجستیک ریلی
در شرایطی که صنعت حملونقل ریلی ایران با چالشها و فرصتهای جدیدی روبروست، جبار علی ذاکری در نشست اخیر خود، به تشریح برنامههای مهم برای توسعه این صنعت و افزایش همکاریها با کشورهای همسایه و فرامنطقهای پرداخت. از یکی از مهمترین موضوعات این نشست، به چالش کشیدن بهرهبرداری بهینه از زیرساختهای موجود و تلاش برای جذب بخش خصوصی در پروژههای ریلی بود. همچنین، نکات جالبی در خصوص توسعه مراکز لجستیکی و نقشهراه برای تسهیل ترانزیت بار به کشورهای آسیای مرکزی و چین مطرح شد. در این راستا، نقش راهآهن در همافزایی با بخش خصوصی و نیز برنامههای اجرایی برای کاهش عوارض ترانزیت از جمله موضوعات کلیدی مطرح شده بود.
در نشست امروز آیین امضای تفاهمنامه سرمایهگذاری در راهاندازی و توسعه دهکدههای لجستیکی در شهرهای تبریز، یزد و سیرجان، جبار علی ذاکری، مدیرعامل شرکت راهآهن، به تشریح برنامهها و استراتژیهای پیشرو در حوزه توسعه حملونقل ریلی کشور پرداخت و بر لزوم همکاری و مشارکت ذینفعان در این زمینه تأکید کرد.
ذاکری با اشاره به اهمیت مشارکت ذینفعان در توسعه صنعت حملونقل ریلی کشور، گفت: مشارکت ذینفعان را بهعنوان یک اصل مطرح کردیم و توسعه صنعت ریلی کشور را اعلام کردیم که حتماً نیازمند همراهی و مشارکت ذینفعان، بهویژه فعالان حوزه حملونقل ریلی هستیم. باید بخش خصوصی و شرکتهای دیگر را در این زمینه فعال کنیم؛ نه تنها در مباحث اجرایی بلکه در تدبیر دستورالعملها و آییننامهها نیز باید درست عمل کنیم، زیرا شرکای تجاری هستیم. راهآهن یک مجموعه اقتصادی است و قطعاً مشارکت در آن است که بدون اقتصاد حملونقل این مجموعه شکوفا نخواهد شد. او همچنین به لزوم بهرهبرداری صحیح از زیرساختهای موجود حملونقل ریلی اشاره کرد و تأکید داشت که باید از ظرفیتهای فعلی بهخوبی استفاده کرد تا به تکمیل زیرساختها نیازی نباشد.
ذاکری بیان کرد: در دیدار با سفیر روسیه در ایران و مدیرعامل راهآهن روسیه، وزیر حملونقل و همچنین سفیر ایران در روسیه، بارها تأکید کردم که نباید به امید تکمیل شدن زنجیره زیرساختی منتظر بمانیم. این زنجیره فعلا موجود است و باید برای استفاده بهینه از آن تلاش کنیم. صراحتا گفتم که رشت-آستارا را خواهیم ساخت و باید هم بسازیم؛ شکی در آن نیست. ولی آیا بدون رشت-آستارا، ترانزیت شما به جنوب امکانپذیر نیست؟ همین حالا ظرفیت حداقل ۱۰ میلیون تن بار ترانزیتی را داریم. ما نقاط اتصال نظیر سرخس، لطفآباد، اینچهبرون، امیرآباد، کاسپین و آستارا را داریم که میتوانیم از آنها بهرهبرداری بیشتری داشته باشیم.
او با تأکید بر لزوم توسعه همزمان زیرساختها و بهرهبرداری از امکانات موجود، اظهار کرد: گرچه نیاز به تکمیل زیرساختها داریم، ولی باید هماکنون به فکر بهرهبرداری بیشتر از زیرساختهای موجود باشیم. توسعه باید بهطور همزمان با بهرهبرداری صحیح از امکانات موجود انجام شود.
حجم ترانزیت تا افق ۲۰۲۵؛ ۵۳۰ میلیون تن
ذاکری به یکی از چالشهای مهم در صنعت حملونقل ریلی اشاره کرد و آن را توسعه مراکز لجستیکی کشور و تعامل این مراکز با مراکز مشابه در کشورهای همسایه دانست. او تصریح کرد: یکی از ابهامات مهم در این زمینه، بحث توسعه مراکز لجستیکی کشور و تعامل و ارتباط این مراکز با مراکز مشابه در کشورهای همسایه است. ما باید از تعامل با کشورهایی که بارهای خوبی دارند، مواد لازم را بهدست آورده و همزمان به سمت توسعه همکاریها و فعالیتهای شرکتهای حملونقلی حرکت کنیم. این امر بهطور مستقیم منجر به رشد اقتصادی بخش حملونقل ریلی کشور خواهد شد و شرایط ما را بهبود خواهد بخشید. در ادامه، به سفر اخیر خود به چین و دیدار با مقامهای عالیرتبه در شهر شیان اشاره کرد. در سفر اخیر ذاکری به چین همراه با مقام عالی وزارت در شهر شیان، همایشی برگزار شد و ذاکری نیز سخنرانی داشت. در آن نشست، موضوع کریدور شرق به غرب را مطرح کرد و در انتهای مراسم، نشستی با استاندار شیان داشت. آمار و ارقام مربوط به مراودات بار بین اروپا و چین نشان میدهند که حجم ترانزیت تا افق ۲۰۲۵ به حدود ۵۳۰ میلیون تن خواهد رسید. در حال حاضر، ۱۰۰ میلیون تن آن کم است. حدود ۹۷ درصد این بارها از طریق دریا حمل میشود، اما مشکلات دریایی و مسائل دیگر موجب توجه چین به توسعه زیرساختها در کشورهای واقع در مسیر کریدور شده است.
او همچنین از کمکهای چین به کشورهای منطقه برای توسعه زیرساختها سخن گفت و افزود: چین سالانه چیزی در حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون دلار به کشورهای قزاقستان، بلاروس، ازبکستان، ترکمنستان و سایر کشورهای منطقه سیآیاس برای توسعه زیرساختها و افزایش رونق ترانزیت اختصاص میدهد. چین با این رویکرد موفق شده است که سهم خود از بار ترانزیت را از عدد نزدیک به صفر به ۳ درصد رسانده است. این یک حرکت جدی است و ما نیز باید در این مسیر گامهای مشابهی برداریم. در خصوص ایجاد ارتباطات بین بنادر و مراکز لجستیکی ایران و کشورهای همسایه پیشنهاد دادم که ایران، قزاقستان و چین در بنادر همکاریهایی مشابه خواهرخواندگی ایجاد کنند تا این کشورها بتوانند ارتباطات خود را افزایش دهند و تبادلات تجاری و حملونقل بار را تسهیل کنند. خود بندرعباس و بندر آبرین، بندر پیشگامان یزد و بندر قزاقستان در واقع میتوانند کاندید شوند برای این کار.
وی همچنین به مذاکرات با بلاروس برای توسعه مراکز لجستیکی اشاره کرد و گفت: سفیر بلاروس از مراکز لجستیکی داخل کشور بازدید کردند و امیدوارند که بتوانند بخشی از بار خود را به بنادر خشک ما ارسال کنند و بازتوزیع آنها را از اینجا انجام دهند. این مذاکرات در سطح کمیسیونهای مشترک در قبل از جنگ ۱۲ روزه بین دو کشور و کشورهای همسایه صورت گرفت.
مدیرعامل راهآهن ایران با تأکید بر مشارکت بخش خصوصی در پروژههای حملونقل ریلی گفت: سیاست کلی راهآهن تمرکز بر فعالیتهای خود راهآهن نیست. اتفاقا ما میخواهیم نقش هماهنگکننده را ایفا کنیم تا فعالیتها به تصدیگری نرسد. به همین دلیل، در اکثر جاهایی که حتی اراضی در اختیار راهآهن قرار میگیرد، این مجموعه تصدیگری نمیکند و از بخش خصوصی برای توسعه فعالیتها استفاده میکند. یکی از بحثهای ما این است که مشکلات ترانزیت را کاهش دهیم و حداقل تسهیل کنیم ترانزیت بار را از داخل کشور. دومین بخش، عدم تمرکز در بنادر خاص است که شما هم در جریان جزئیات آن هستید. اقدامات شروع شده و گام به گام پیش میرود.
وی در ادامه با تأکید بر نقش بخشهای غیر دولتی در ترانزیت بار گفت: بخشی از بارها متعلق به نهادهای عمومی است، اما ما باید ۸۰ تا ۸۵ درصد بارهای غیر دولتی را هدف قرار دهیم و انگیزهای برای آنها ایجاد کنیم که به سمت حملونقل ریلی بیایند.
مدیرعامل راهآهن ایران در پایان به پیشنهاداتی که برای کاهش عوارض ترانزیت و صادرات مطرح شده بود اشاره کرد و افزود: یکی از موضوعات ما این است که هر جایی ریل میکشیم و از بنادر خارج میکنیم، عوارض اینها را به حداقل برسانیم. یا در خصوص مراودات بین ایران و چین، در کریدور شرق به غرب پیشنهاد شده که برای رونق صادرات، کاهش عوارض در برنامه قرار گیرد که خوشبختانه این پیشنهاد به دولت رفت و از طریق وزیر اقتصاد نیز پیگیری شد.
راهاندازی سه دهکده لجستیک در تبریز، یزد و سیرجان
در ادامه این برنامهها، تفاهمنامههای توسعه حملونقل ریلی و ایجاد دهکدههای لجستیک امروز (دوشنبه، ۲۰ بهمن) بین راهآهن جمهوری اسلامی ایران و سرمایهگذاران دهکدههای لجستیک یزد، سیرجان و تبریز با هدف افزایش سهم حملونقل ریلی در جابهجایی بار کشور و توسعه زیرساختهای لجستیکی، امضا شد. این تفاهمنامهها در چارچوب مصوبات ستاد مراکز لجستیک کشور و با حضور جبارعلی ذاکری، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل راهآهن، به همراه مدیران عامل و نمایندگان طرفهای تفاهم منعقد شد. تحقق سیاستهای کلان توسعه حملونقل ریلی، ایجاد مزیت رقابتی برای شبکه لجستیک کشور، تسهیل سرمایهگذاری بخش غیردولتی و تسریع رشد اقتصادی مناطق، افزایش سهم حملونقل ریلی از جابهجایی بار، کاهش مصرف سوخت و آلایندگی هوا، کاهش سوانح جادهای و ارتقای جایگاه ترانزیتی کشور از مهمترین اهداف این همکاری مشترک است. موضوعات این تفاهمنامهها شامل توسعه دهکدههای لجستیک و بنادر خشک، احداث و توسعه خطوط ریلی و زیرساختهای مرتبط، صدور مجوزهای لازم برای بهرهبرداری و راهبری پروژههای لجستیکی و جابجایی بار از طریق ریل است.
بر اساس این تفاهمنامهها، توسعه دهکده لجستیک یزد در اراضی بندر خشک پیشگامان کویر با وسعت حدود ۲۰۰ هکتار آغاز خواهد شد. همچنین ایجاد و راهاندازی دهکده لجستیک سیرجان در منطقه ویژه اقتصادی این شهر با مساحت ۲۳۰ هکتار و دهکده لجستیک تبریز در منطقه ویژه اقتصادی سهلان با فاز نخست ۳۰ هکتار و قابلیت توسعه تا ۱۰۰ هکتار در دستور کار قرار گرفته است.
راهآهن جمهوری اسلامی ایران متعهد شد در راستای اجرای این تفاهمنامهها، برنامهریزی و نظارت بر احداث زیرساختهای ریلی، صدور مجوزهای لازم، انجام تمهیدات لازم برای جابهجایی منظم بار و پیگیری استفاده طرفهای توافق از تسهیلات قانونی مرتبط را در دستور کار قرار دهد.
این سه تفاهمنامه به عنوان گامی مؤثر در تقویت شبکه لجستیک ملی، توسعه پایدار حملونقل کشور و افزایش سهم حملونقل ریلی از جابهجایی بار کشور است.
