آزمون اجرا آغاز شد
در شرایطی که توسعه ترانزیت، کاهش هزینههای لجستیکی و افزایش سهم حملونقل ریلی از جابهجایی بار به یکی از اولویتهای اصلی سیاستگذاری در بخش حملونقل کشور تبدیل شده است، امضای پنج تفاهمنامه جدید میان شرکت راهآهن جمهوری اسلامی ایران و نهادهای دولتی و بخش خصوصی را میتوان نقطه عطفی در مسیر بازآرایی زیرساختهای ریلی و لجستیکی کشور دانست. این تفاهمنامهها که با حضور وزیر راه و شهرسازی، مدیرعامل راهآهن، رئیس بنیاد مستضعفان و جمعی از مدیران بخش خصوصی به امضا رسید، علاوه بر تمرکز بر توسعه پایانههای لجستیکی و مراکز ترانزیتی، بر «تضمین بار» و افزایش بهرهوری از ظرفیتهای موجود شبکه ریلی تأکید دارد؛ رویکردی که به گفته مسئولان میتواند ظرفیت حمل بار ریلی کشور را از ۶.۹ میلیون تن به ۱۸ میلیون تن افزایش دهد.
تمرکز بر زیرساخت، لجستیک و تضمین بار
به گفته مسئولان، این پنج تفاهمنامه با هدف توسعه زیرساختهای حملونقل ریلی، ارتقای مراکز لجستیکی، افزایش ظرفیت ترانزیت و تحقق سیاستهای کلان حملونقل کشور به امضا رسیده است. محور مشترک این توافقها، جلب مشارکت بخش خصوصی و ایجاد سازوکارهای تضمین بار ریلی عنوان شد.
توسعه مرکز لجستیک مرزی سرخس
نخستین تفاهمنامه به توسعه همکاریهای لجستیکی، ترانزیتی و حملونقل ریلی در مرکز لجستیک مرزی سرخس اختصاص دارد.
بر اساس مفاد این توافق:
- توسعه زیرساختهای ریلی در محدودهای بیش از ۱۳۰۰ هکتار در منطقه آزاد سرخس دنبال میشود؛
- ظرفیت حملونقل ریلی این مرکز افزایش مییابد؛
- تجهیزات گمرکی از جمله دستگاههای ایکسری و باسکول برای تسهیل فرآیندهای تجاری تأمین و مستقر خواهد شد.
وزیر راه و شهرسازی سرخس را یکی از گلوگاههای راهبردی در ترانزیت منطقهای توصیف کرد و گفت ارتقای کیفیت خدمات در این منطقه مستلزم هماهنگی میاندستگاهی و دیپلماسی فعال حملونقل با کشورهای همسایه است.
همکاری راهآهن و بنیاد مستضعفان
در تفاهمنامهای دیگر، شرکت راهآهن و بنیاد مستضعفان برای طراحی، ایجاد، توسعه و بهرهبرداری از پایانههای لجستیکی ریلی کالا و کانتینر توافق کردند.
این همکاری در مراکز لجستیکی مهمی چون:
- خواف
- آپرین
- زاهدان
اجرایی خواهد شد و هدف آن افزایش ظرفیت کانتینری و جذب سرمایهگذاری بخش غیردولتی در زیرساختهای ریلی است.
مشارکت با هلدینگ لجستیک کشتیرانی
راهآهن همچنین با شرکت خدمات نمایندگی و بندری کشتیرانی «هوپاد دریا» به نمایندگی از هلدینگ لجستیک کشتیرانی، برای توسعه و بهرهبرداری از پایانههای ریلی کالا و کانتینر در شبکه ریلی و بنادر کشور تفاهم کرد.
مرکز لجستیکی آپرین از جمله نقاط هدف این همکاری اعلام شده است.
انتقال بار ایرالکو به ریل
در چارچوب تفاهمنامه با شرکت آلومینیوم ایران (ایرالکو)، مقرر شد حمل مواد اولیه و محصولات این شرکت بیش از گذشته از طریق شبکه ریلی انجام شود.
این توافق شامل:
- برنامهریزی برای تأمین واگن،
- ساماندهی فرآیند بارگیری و تخلیه،
- تعیین سازوکارهای بهرهبرداری،
- و تنظیم تعرفههای حمل ریلی
است؛ اقدامی که در راستای سیاست انتقال بار از جاده به ریل ارزیابی میشود.
توسعه حمل کالاهای اساسی با جهاد استقلال
تفاهمنامه دیگری میان راهآهن و مؤسسه جهاد استقلال با هدف توسعه مسیرهای واردات و حمل کالاهای اساسی از طریق شبکه ریلی منعقد شد.
این همکاری با اهداف زیر دنبال میشود:
- تقویت پدافند غیرعامل؛
- تنوعبخشی به مبادی تأمین کالاهای اساسی؛
- افزایش تابآوری زنجیره تأمین؛
- کاهش هزینههای لجستیکی و تثبیت نرخ حمل.
ایجاد و توسعه انبارهای نگهداری کالاهای اساسی در مجاورت خطوط ریلی نیز بخشی از این برنامه اعلام شده است.
ریل؛ «ستون فقرات» توسعه
فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، در این مراسم حملونقل ریلی را «ستون فقرات توسعه کشور» توصیف کرد و گفت توسعه ریل پایدار، ارزان و بینالمللی ضرورتی اجتنابناپذیر است.
وی با اشاره به مکمل بودن ریل و جاده افزود:
«برای تحقق توسعه متوازن، باید هر دو بخش بهصورت هماهنگ تقویت شوند.»
وزیر راه و شهرسازی همچنین به پروژه راهآهن چابهار–زاهدان اشاره کرد و آن را از طرحهای راهبردی کشور دانست که توسعه آن در چارچوب تکمیل کریدورهای شرق کشور ادامه دارد.
هدفگذاری جهش ظرفیت بار
وزیر راه و شهرسازی اعلام کرد ظرفیت فعلی حمل بار ریلی کشور حدود ۶.۹ میلیون تن است و بر اساس برنامهریزیهای انجامشده، این رقم میتواند به ۱۸ میلیون تن افزایش یابد.
به گفته وی، این جهش نه از مسیر ایجاد زیرساختهای جدید، بلکه با بهرهبرداری مؤثرتر از ظرفیتهای موجود شبکه ریلی و طراحی سازوکار «تضمین بار» قابل تحقق خواهد بود؛ رویکردی که تمرکز آن بر هدایت بارهای موجود به ریل و استفاده حداکثری از توان بالفعل شبکه است.
راهبرد «چشمههای بار» و انتقال از جاده به ریل
وزیر راه و شهرسازی یکی از چالشهای اصلی را نه کمبود ناوگان، بلکه نبود اطمینان برای هدایت بار به شبکه ریلی دانست و اعلام کرد بخش قابلتوجهی از بار جادهای قابلیت انتقال به ریل را دارد.
در این چارچوب، ایجاد مراکز لجستیکی و تضمین حمل بار به عنوان ابزارهای کلیدی برای افزایش سهم ریل در جابهجایی کالا معرفی شد.
