لجستیک ایران؛ اقیانوس چالشها، ساحل راهکارها
توسعه لجستیک در تجارت خارجی، ستون فقرات اقتصاد پویا و رقابتپذیر در عرصه بینالمللی است. در دنیای امروز که سرعت، کارایی و کاهش هزینهها حرف اول را میزند، توانایی یک کشور در جابهجایی روان و بهینه کالاها، نقشی حیاتی در موفقیت صادرکنندگان و واردکنندگان ایفا میکند. ایران نیز به عنوان یکی از بازیگران مهم در منطقه، با وجود پتانسیلهای فراوان، با چالشهای متعددی در این حوزه روبرو است.
در این گزارش به تشریح موانع و راهکارهای کلیدی توسعه لجستیک در تجارت خارجی کشور پرداخته شده است. از یک سو، وضعیت حملونقل دریایی، جادهای، ریلی و هوایی و مشکلات مختص به هر بخش مورد بررسی قرار گرفته است؛ از سوی دیگر، راهکارهایی چون حرکت به سمت هوشمندسازی، الکترونیکی کردن فرآیندها و یکپارچهسازی دادهها، به عنوان مسیرهایی برای غلبه بر چالشها و ارتقای جایگاه ایران در تجارت جهانی مطرح شدهاند. این تحلیل، دریچهای است به سوی درک عمیقتر از اهمیت لجستیک و ضرورت اصلاحات ساختاری برای دستیابی به بازارهای جهانی.
به گزارش ترابران آنلاین به نقل از سازمان توسعه تجارت ایران، سیدعلی امامی با اشاره به وضعیت لجستیک کشور، گفت: در حوزه حملونقل و صادرات، چهار بخش اصلی شامل حملونقل دریایی، جادهای، ریلی و هوایی نقشآفرین هستند که هر یک با چالشها و ظرفیتهای خاص خود مواجهاند.
وی با بیان اینکه حدود ۷۳ درصد صادرات کشور از طریق دریا انجام میشود، افزود: بخش عمده جابهجایی کالاهای صادراتی از مسیر دریایی صورت میگیرد و سایر شیوههای حملونقل سهم کمتری در این حوزه دارند.
امامی با پرداختن به حملونقل از مسیر هوایی، تصریح کرد: این بخش بیشتر برای صادرات کالاهای کمحجم اما با ارزش بالا از جمله محصولات دارویی، خاویار و سایر کالاهای ویژه مورد استفاده قرار میگیرد.
وی با اشاره به نقش حملونقل جادهای در صادرات محصولات کشاورزی، گفت: بخش قابل توجهی از صادرات میوه، ترهبار و خشکبار از طریق جاده انجام میشود. در مقابل، صادرات محصولات پتروشیمی و معدنی بیشتر از مسیر دریایی صورت میگیرد.
این مقام مسئول در سازمان توسعه تجارت ایران درباره وضعیت حملونقل ریلی، بیانداشت: راهآهن در گذشته نیز در تجارت کشور حضور داشت، اما در سالهای اخیر نقش آن پررنگتر شده است. بخش عمده حمل ریلی به محصولات معدنی از جمله مس، روی و کنسانتره و … اختصاص دارد.
امامی، مهمترین چالشهای پیشروی توسعه حملونقل ریلی را کمبود زیرساختها، فرسودگی خطوط ریلی، کمبود لکوموتیو و واگن، هزینههای بالای حمل و همچنین محدودیتهای ناشی از تفاهمنامههای بینالمللی عنوان کرد.
وی درباره مشکلات حملونقل جادهای، اظهار داشت: معطلیهای طولانی، افزایش هزینهها و زمان حمل کالا از مهمترین موانع این بخش به شمار میرود که در نهایت هزینه صادرات را افزایش داده و قدرت رقابتپذیری صادرکنندگان ایرانی را کاهش میدهد.
امامی با اشاره به راهکارهای بهبود وضعیت لجستیک کشور، افزود: در حوزه حملونقل توافقهایی برای کوتاهتر شدن مسیرها و کاهش محدودیتهای ترانزیتی انجام شده است، اما همچنان بخشی از مشکلات به ساختار سنتی حملونقل باز می گردد.
مدیرکل دفتر آماد و پشتیبانی سازمان توسعه تجارت ایران، رانندهمحور بودن نظام حملونقل به جای شرکتمحور بودن را یکی از چالشهای اصلی حملونقل جادهای دانست و افزود: در گرجستان، فرآیندها بهصورت الکترونیکی انجام میشود و تبادل اسناد بدون معطلی صورت میگیرد. بدون تردید توسعه اسناد الکترونیکی، یکپارچهسازی دادهها میان دستگاههای مرتبط، ارتقای سامانههای گمرکی و حرکت به سمت هوشمندسازی فرآیندهای حملونقل میتواند نقش مهمی در کاهش هزینهها، افزایش سرعت صادرات و ارتقای جایگاه ایران در تجارت بینالمللی ایفا کند.
