“کریدور TRIPP؛ تهدید یا فرصت برای ایران؟”
محمدمهدی کریمی قهی، کارشناس ترانزیت بینالمللی به تشریح توافق اخیر ارمنستان و ایالات متحده برای ایجاد کریدور حملونقلی «TRIPP» در جنوب ارمنستان پرداخت. وی با اشاره به پیامدهای این پروژه در بازتعریف مسیرهای ترانزیتی منطقه، به اهمیت آن برای ایران و چالشهای ژئوپلیتیکی پیشرو اشاره کرد. کریمی قهی تصریح کرد که ایران باید از فرصتهای این پروژه برای تقویت مسیرهای ترانزیتی خود و دسترسی بهتر به بازارهای جهانی استفاده کند و در عین حال، از تغییر توازن ترانزیتی به ضرر کشور جلوگیری کند.
بررسی کریدور TRIPP
به گزارش ترابران آنلاین به نقل از مهر، کریمی قهی در توضیح جزئیات این توافق گفت: ارمنستان و ایالات متحده در چارچوب این توافق، ایجاد یک مسیر حملونقل چندوجهی شامل ریلی و جادهای را اعلام کردند که به نام کریدور ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی یا TRIPP Corridor شناخته میشود. این کریدور، بخشی از یک مسیر بزرگتر است که از بنادر دریای خزر در آذربایجان آغاز شده و به ترکیه و اروپا میرسد. کریدور TRIPP به طول حدود ۴۲ کیلومتر از منطقه سیونیک جنوبی ارمنستان عبور میکند و قرار است خط آهن متروکه دوران شوروی را احیا کند. این مسیر که کریدور زنگزور نام دارد، بهطور مستقیم اتصال خطوط ریلی آذربایجان را به غرب (نخجوان) برقرار میکند و در نهایت یک گذرگاه پیوسته از آسیای مرکزی تا اروپا ایجاد خواهد کرد.
تکمیل و توسعه خطوط ریلی
کریمی قهی افزود: توسعه خطآهن نخجوان – ترکیه این مسیر را تکمیل خواهد کرد. همچنین، در شمال غرب ایران، خط ریلی جلفا – نخجوان به خطوط ریلی آذربایجان و سپس روسیه متصل است. این خط که پیش از انقلاب سالانه ۴ میلیون تن کالا را جابهجا میکرد، نقش کلیدی در ترانزیت ایران داشت و تنها به چند کیلومتر بازسازی نیاز دارد.
پیامدهای ژئوپلیتیکی کریدور TRIPP
این کارشناس ترانزیت در ادامه اظهار داشت: کریدور TRIPP بیش از آنکه صرفا یک زیرساخت ریلی باشد، تلاشی است برای بازتعریف مسیرهای ترانزیتی منطقه. این پروژه محور شرق – غرب را تقویت میکند و در مقابل، مسیرهای شمال – جنوب که تحت نفوذ ایران و روسیه قرار دارند را دور میزند. در این راستا، روسیه بهعنوان یکی از بازندگان اصلی این تحولات مطرح است. وی همچنین گفت: بر اساس اظهارات مقامات ارمنستان، این کشور حاکمیت کامل خود بر کریدور TRIPP را حفظ خواهد کرد. بهرهبرداری از این مسیر به شرکتی با نام TRIPP واگذار شده است که ۷۴ درصد سهام آن متعلق به ایالات متحده و ۲۶ درصد به ارمنستان است. این پروژه دارای امتیاز انحصاری ۴۹ ساله است که قابلیت تمدید دارد.
کریمی قهی با اشاره به اظهارات الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، گفت: «با اجرای این طرح، ارمنستان از طریق نخجوان به راهآهن ایران و از طریق آذربایجان به راهآهن روسیه متصل خواهد شد.» این امر اهمیت نقش ایران در معادله ترانزیتی منطقه را بیش از پیش نشان میدهد.
مطالبات ایران و چالشها
وی در پایان خاطرنشان کرد: مطالبه اصلی ایران در این زمینه روشن است. اگر انسداد لجستیکی میان ارمنستان و آذربایجان شکسته شود، باید این گشایش بهگونهای باشد که مسیرهای غربی صرفاً در خدمت کشورهای غربی نباشند. باز شدن گذرگاهها باید بهگونهای باشد که امکان عبور کالاهای ایرانی از این مسیرها فراهم شود و ایران بتواند بهطور مؤثر به روسیه و کریدورهای شرق – غرب متصل گردد. در غیر این صورت، توازن ترانزیتی منطقه به ضرر ایران تغییر خواهد کرد.
راهاندازی کریدور TRIPP در ارمنستان، تحولی جدی در ساختار ترانزیتی منطقه بهشمار میرود. با این حال، ایران باید از فرصتهای موجود بهرهبرداری کند تا موقعیت خود را در معادلات حملونقل منطقهای حفظ کرده و از هر گونه تغییرات منفی جلوگیری کند.
