دوغارون؛ گلوگاه مرزی یا گلوگاه هماهنگی؟
توقف ۵ هزار کامیون در دوغارون و نقش مدیریت فرآیندهای مرزی
به گزارش ترابران آنلاین به نقل از ترابرد، نصیر برادران در گفت و گو با خبرنگار ما اظهار کرد: توقف حدود ۵ هزار کامیون در دوغارون را نمیتوان صرفاً به ضعف زیرساختهای مرزی نسبت داد. البته توسعه زیرساخت و افزایش ظرفیت تردد موضوع مهمی است، اما بخش قابل توجهی از گلوگاه ایجادشده به نحوه مدیریت فرآیند خروج ناوگان و هماهنگی میان دستگاههای مستقر در مرز مربوط میشود.
وی افزود: در سمت ایران، یکی از مسائل اصلی، نحوه فراخوان ناوگان از پارکینگهای پسکرانه است. اگر ورود ناوگان به محدوده مرزی از سمت پارکینگها متناسب با رویه حمل و ظرفیت واقعی پذیرش و خروج در آن سوی مرز تنظیم نشود، حتی با وجود زیرساخت مناسب نیز صف و توقف ایجاد خواهد شد.
برادران تصریح کرد: همچنین تغییرات مکرر در رویههای خروج ناوگان بر اساس تصمیمات دستگاههای مختلف مستقر در مرز، میتواند فرآیند را از حالت پیشبینیپذیر خارج کرده و زمان انتظار کامیونها را افزایش دهد.
ظرفیت مرز فقط به زیرساخت محدود نمیشود
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حملونقل جادهای خراسان رضوی خاطرنشان کرد: بهرهوری از ساعات فعالیت مرز باید مورد توجه جدی قرار گیرد. ظرفیت یک مرز صرفاً با تعداد خطوط، گیتها و پارکینگها تعیین نمیشود؛ بلکه میزان بهرهبرداری واقعی از این ظرفیت در طول ساعت کاری مرز اهمیت دارد.
وی افزود: هر ساعتی که ظرفیت موجود بهطور کامل مورد استفاده قرار نگیرد، در نهایت خود را به شکل افزایش صف و توقف نشان میدهد.
برادران عنوان کرد: در کنار این موارد، نباید نقش طرف افغانستان و گذرگاه اسلامقلعه را نادیده گرفت. عدم انجام کامل تشریفات مرزی پس از ساعت ۱۶ و همچنین کاهش رغبت بخشی از رانندگان برای خروج پس از این ساعت، عملاً ظرفیت عملیاتی مرز را محدود میکند.
وی تصریح کرد: بنابراین اگر قرار است دوغارون به یک دروازه واقعی ترانزیتی منطقه تبدیل شود، افزایش ظرفیت و ساعات فعالیت باید بهصورت هماهنگ در هر دو سوی مرز دنبال شود.
توقف طولانی ناوگان و ضرورت شفافیت در فرآیند خروج
برادران اظهار کرد: موضوع دیگری که باید با صراحت مورد توجه قرار گیرد، تعارض منافع احتمالی ناشی از توقفهای طولانی ناوگان است.
وی خاطرنشان کرد: فرآیندهای مرزی باید بهگونهای طراحی شوند که ترتیب فراخوان و خروج کامیونها شفاف، قابل رصد و فارغ از منافع بخشی باشد. هرگونه تصمیم جزیرهای یا تغییر رویه بدون هماهنگی میتواند هزینه مستقیم آن را به راننده، شرکت حملونقل و صاحب کالا منتقل کند.
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حملونقل جادهای خراسان رضوی عنوان کرد: نگاه صحیح، مدیریت زنجیره فرآیند عبور از مرز است. هر یک از دستگاههای مسئول باید در حوزه وظایف خود، ظرفیت زیرساختی، فرآیندی و مدیریتی را بهبود دهد؛ اما رفع گلوگاه دوغارون نیازمند ثبات رویهها، هماهنگی همه دستگاههای مستقر در مرز، استفاده حداکثری از ساعات فعالیت و هماهنگی مستمر با طرف افغانستان است.
وی افزود: تنها در این صورت است که میتوان دوغارون را از یک نقطه تجمع و توقف ناوگان به یک گذرگاه کارآمد و رقابتپذیر برای ترانزیت منطقهای تبدیل کرد
مرز محل عبور است، نه توقف
برادران در تشریح برنامه کاهش زمان توقف کامیونها در دوغارون اظهار کرد: از نگاه سازمان راهداری، مرز محل عبور است، نه توقف. بنابراین برنامه عملیاتی نباید صرفاً تعیین یک عدد برای زمان توقف باشد، بلکه برنامه باید مبتنی بر کاهش مرحلهبهمرحله زمان انتظار از طریق رفع گلوگاههای موجود و افزایش بهرهوری فرآیندهای مرزی تهیه و به اجرا گذاشته شود.
وی تصریح کرد: واقعیت این است که زمان توقف کامیون در دوغارون حاصل عملکرد یک دستگاه نیست و اداره کل راهداری و حملونقل جادهای و به تبع آن پایانه مرزی دوغارون بهتنهایی نمیتواند برای کل فرآیند عدد یا زمان قطعی تعیین کند
برادران افزود: مجموعهای از فرآیندهای گمرکی، گذرنامهای، کنترلهای مرزی، خدمات پایانه و سایر دستگاههای مستقر در مرز در این زمان مؤثر هستند. بنابراین هر برنامهای برای کاهش توقف باید مشترک و هماهنگ میان همه دستگاههای مسئول اجرا شود.
وی خاطرنشان کرد: از نظر ما، یکی از اهداف عملیاتی مهم، حرکت به سمت توقفهای کوتاه و عبور روزانه ناوگان است؛ اما تحقق این هدف نیازمند آن است که مشکلات و گلوگاههای موجود با بهبود فرآیندهای مرزی و استفاده حداکثری از ظرفیت موجود برطرف شود.
فعالیت واقعی ۲۴ ساعته مرز و استفاده از ظرفیتهای بلااستفاده
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حملونقل جادهای خراسان رضوی عنوان کرد: در همین راستا، دو اقدام میتواند اثر فوری و قابلتوجهی داشته باشد؛ نخست، فعالیت واقعی و مؤثر ۲۴ ساعته مرز، مشروط به تأمین نیروی انسانی کافی برای همه دستگاههای ذیربط و بهرهبرداری حداکثری از تمام ساعات شبانهروز؛ و دوم، استفاده کامل از زیرساختهای موجود.
وی افزود: در حال حاضر بخشی از ظرفیت فیزیکی مرز به دلیل کافی نبودن عوامل انسانی و خدماتدهنده عملاً مورد استفاده کامل قرار نمیگیرد و بلااستفاده است.
برادران تصریح کرد: بنابراین نمیتوان وعده داد که صرفاً با اقدام یک دستگاه، زمان توقف در یک بازه زمانی به عدد مشخصی
خواهد رسید. هدف ما کاهش محسوس زمان توقف در کوتاهترین زمان ممکن است.
وی ادامه داد: هرچه دستگاههای مستقر در مرز در استفاده کامل از ظرفیتهای موجود هماهنگتر عمل کنند، دستیابی به این هدف که کامیون در مرز کمترین زمان ممکن را صرف فرآیندهای اداری و کنترلی کند و بخش عمده زمان خود را در مسیر حمل باشد، نه در صف و انتظار مرزی، سریعتر خواهد بود.
ثبت تردد ۱۴۰۰ کامیون در یک روز؛ نشانه وجود ظرفیت عبور
برادران درباره نوسان شدید عملکرد روزانه مرز اظهار کرد: در دوغارون، همانطور که قبلاً گفته شد، مسئله اصلی کمبود ظرفیت عبور نیست؛ بلکه استفاده کامل، مستمر و هماهنگ از ظرفیتهای موجود است.
وی افزود: تجربه تردد روزانه نیز نشان میدهد که مرز در مقاطعی توانایی عبور تعداد بالایی از کامیونها را دارد و ثبت تردد حدود ۱۴۰۰ دستگاه در یک روز، خود مؤید وجود ظرفیت قابل توجه در این مرز است.
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حملونقل جادهای خراسان رضوی تصریح کرد: بنابراین وقتی در روز دیگری تعداد عبور به چند صد دستگاه کاهش پیدا میکند، باید علت این اختلاف را در فرآیندها و نحوه بهرهبرداری از ظرفیت موجود جستوجو کرد.
فرآیند خروج کامیون از مرز؛ زنجیرهای از اقدامات بیندستگاهی
برادران خاطرنشان کرد: از نگاه راهداری، عبور کامیون از مرز یک فرآیند زنجیرهای است و عملکرد آن صرفاً به ظرفیت پایانه یا زیرساختهای مرتبط با پایانه مرزی وابسته نیست.
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حملونقل جادهای خراسان رضوی افزود: برای خروج یک کامیون، مجموعهای از اقدامات از جمله پذیرش و نوبتدهی، کنترلهای گمرکی، گذرنامهای و مرزی، پایشهای انتظامی و امنیتی و سایر فرآیندهای دستگاههای مستقر باید بهصورت هماهنگ و بدون وقفه انجام شود.
وی تصریح کرد: بنابراین هرگونه کاهش عملکرد یا ایجاد وقفه در یکی از این حلقهها میتواند ظرفیت عملیاتی کل مرز را تحت تأثیر قرار دهد.
خروج دوغارون از نوسان روزانه با مدیریت یکپارچه
رئیس اداره ترانزیت اداره کل راهداری و حملونقل جادهای خراسان رضوی اظهار کرد: نمیتوان نوسان عملکرد روزانه مرز را صرفاً به عملکرد یک دستگاه نسبت داد؛ زیرا بخش قابل توجهی از فرآیند خروج ناوگان در اختیار سایر دستگاههای مستقر در مرز است.
وی عنوان کرد: بنابراین رویکرد صحیح این است که به جای تمرکز صرف بر افزایش ظرفیت اسمی، ظرفیت موجود بهصورت پایدار و روزانه مورد استفاده قرار گیرد.
برادران خاطرنشان کرد: هدف باید این باشد که عملکرد مرز از حالت نوسانی خارج شده و ظرفیت عبور در تمام روزها به یک سطح پایدار و قابل پیشبینی برسد.
وی افزود: تحقق این هدف نیز مستلزم مدیریت یکپارچه فرآیندها، ایجاد پنجره واحد خدمات، رفع گلوگاههای بیندستگاهی و هماهنگی عملیاتی همه دستگاههای مستقر در مرز است.
