بحرانهای ساختاری که حل نمیشوند
صنعت حملونقل کشور بهویژه در بخش خصوصی با مشکلات عدیدهای دست و پنجه نرم میکند که اگر بهموقع و بهصورت اصولی حل نشود، این بخش با بحرانهای جدی روبهرو خواهد شد. از نوسازی ناوگان فرسوده و مشکلات متعدد مرزی تا چالشهای زیرساختی در بنادر، همه و همه عواملی هستند که مانع از بهرهبرداری کامل از ظرفیتهای حملونقل در کشور میشوند. در این میان، بخش خصوصی که همواره بار توسعه این صنعت را به دوش کشیده، حالا خود را گرفتار سیاستهای نادرست، فقدان هماهنگی و عدم پیوستگی در تصمیمات اجرایی میبیند.
سنندجی در این نشست از اهمیت و نقش اساسی بخش خصوصی در پیشبرد اهداف صنعت حملونقل و رفع مشکلات موجود در این حوزه سخن گفت و تأکید کرد که دولت و بخش خصوصی باید بهطور مشترک در جهت حل مشکلات این صنعت گام بردارند. او بهویژه به چالشهای موجود در حوزه نوسازی ناوگان حملونقل اشاره کرد و گفت: کامیونها و کشندهها به دلایل متعدد نمیتوانند از کشور خارج شوند، زیرا استانداردهای لازم را ندارند.
پیمان سنندجی در نشست مشترک کمیسیون حملونقل و کارگروه حملونقل مجمع تشخیص مصلحت نظام: “بخش خصوصی برای پیشرفت صنعت حملونقل باید در تصمیمگیریها دخیل شود“
وی افزود: جنگ اوکراین باعث شد که روسیه استانداردهای ساخت خودرو را به ۲۰ سال قبل بازگرداند، اما ما در ایران چه میکنیم؟ در واقع، استانداردهای تولید خودرو یا نداریم یا به نسبت نوسازی ناوگان و مشکلات ارزی، به شدت پایین است. همچنین برخی مصوبات دولت درباره نوسازی ناوگان و واردات خودروها هنوز اجرایی نشده است. در مرز ترکیه هم مشکلاتی داریم. بسیاری از مصوبات دولت، حتی در سطح ۲۰۰۰ کامیون، هنوز عملیاتی نشدهاند و این موضوع باعث مشکلات زیادی برای بخش خصوصی شده است. بیشترین چالشها در این حوزه بهویژه در بخشهای جادهای، دریایی و ریلی از سوی بخش خصوصی مطرح میشود. در واقع، بسیاری از ریسکها و مشکلات حاکمیتی به بخش خصوصی منتقل میشود و دولت کمتر دخالتی در این بخشها دارد. اما متأسفانه مشکلات اصلی از سوی حاکمیت و سیاستگذاریها به بخش خصوصی منتقل میشود.
چالشهای مرزی و پایین بودن سهم حملونقل ریلی
وی همچنین به سهم پایین حملونقل ریلی در ترانزیت بینالمللی کشور اشاره کرد و گفت: واقعیت این است که ما با صفهای طولانی و توقفهای مرزی در افغانستان و عراق مواجهایم که مشکلات زیادی برای ما ایجاد کردهاند. یکی از موضوعات کلیدی این است که سهم حملونقل ریلی در ترانزیت بینالمللی بسیار پایین است. عدم اتصال کامل شبکه ریلی در کشورهای همسایه و همچنین تشریفات مرزی نامطمئن، باعث کاهش بازدهی و از دست رفتن اعتماد بخش خصوصی به سرمایهگذاری در این بخشها شده است. سنندجی در این بخش از صحبتهای خود بهویژه به مشکلات بنادر کشور اشاره کرد و گفت که در بنادر کشور، ظرفیتهای فراوانی وجود دارد، اما به دلیل فرسودگی تجهیزات و کمبود امکانات، این ظرفیتها بهطور کامل بهرهبرداری نمیشوند. کشتیهایی که وارد بنادر ما میشوند، مشکلات زیادی در تخلیه دارند و بخش خصوصی بهدلیل هزینههای ناچیز و مشکلات زیرساختی نمیتواند بهطور مؤثر به فعالیتهای خود ادامه دهد.
ضرورت پیوستن ایران به کنوانسیونهای حملونقل بینالمللی
رئیس کمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی تهران همچنین تأکید کرد که ایران باید هرچه سریعتر به کنوانسیونهای بینالمللی در حوزه حملونقل بپیوندد. وجود تحریمها نباید مانعی برای پیوستن ایران به کنوانسیونهای حملونقل بینالمللی باشد. ایران باید هرچه سریعتر به کنوانسیونهایی مانند کنوانسیون تیر بپیوندد تا مشکلات موجود برای بخش خصوصی در این حوزه رفع شود. این کنوانسیونها ارتباطی به تحریمها ندارند و میتوانند به بهبود وضعیت حملونقل کشور و تسهیل در روند ترانزیت کمک کنند.
انتظارات از مجمع تشخیص مصلحت نظام و تثبیت سیاستهای مشارکت بخش خصوصی
در بخش دیگری از سخنان خود، سنندجی از مجمع تشخیص مصلحت نظام خواست که چارچوب سیاستهای مشارکت بخش خصوصی را تثبیت کرده و بهطور جدی به مسائل مرتبط با این بخش بپردازد. او گفت: مدلهای مشارکت عمومی-خصوصی (PPP) که در هیئت وزیران در حال بررسی است، میتواند گام مهمی در این راستا باشد. این مدلها بهویژه در حوزه دریایی اهمیت زیادی دارند، چرا که در بنادر کشور مشکلات زیادی بهویژه در زمینه فرسودگی تجهیزات وجود دارد. باید سیاستهای یکپارچهای در بنادر و بخشهای مرتبط با لجستیک ایجاد شود و از مداخلات جزیرهای دستگاهها جلوگیری گردد. بسیاری از مشکلات در بنادر به دلیل نهادهای تصمیمگیری متعدد و افزایش هزینههای جانبی و توقف کالا ایجاد میشود. ما از مجمع انتظار داریم که سیاستهای یکپارچهای را در این بخشها ایجاد کند.
چالشهای حملونقل هوایی و لزوم هماهنگی بیشتر
سنندجی همچنین در خصوص حملونقل هوایی گفت: در این حوزه نیز مشکلات بسیاری وجود دارد. تحریمها و محدودیتهای دسترسی به هواپیماهای مدرن همچنان یکی از چالشهای عمده است. همچنین، ظرفیتهای محدود فرودگاهها و نوسانات نرخ ارز که تأثیر مستقیم بر کرایهها میگذارد، مشکلات دیگری ایجاد کرده است.
در نهایت، سنندجی انتظارات بخش خصوصی را از مجمع تشخیص مصلحت نظام چنین بیان کرد: تثبیت سیاستهای یکپارچه لجستیک، پرهیز از تصمیمات مقطعی که مسیر ترانزیت را مختل میکند، پیوستن فوری به کنوانسیونهای حملونقل بینالمللی و حضور فعال بخش خصوصی در فرآیندهای تصمیمگیری. ما امیدواریم که با کمک نخبگان و فعالان بخش خصوصی، بتوانیم مسیرهای تصمیمسازی را بهطور مؤثر تغییر دهیم و چالشهای موجود در این حوزه را حل کنیم. پیمان سنندجی در پایان از همه بزرگواران و نخبگان حاضر در این جلسه تشکر و قدردانی کرد و ابراز امیدواری کرد که در آینده شاهد تحولات مثبتی در حوزه حملونقل و لجستیک کشور باشیم.
