امضای شش تفاهم‌نامه حمل‌ونقلی؛ آیا ایران قادر به جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی برای تکمیل کریدورهای ترانزیتی خواهد بود؟

کریدورهای ایران؛ وعده‌ها یا واقعیت؟

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در سخنرانی خود تأکید کرد: ما مصمم هستیم که پروژه‌های مربوط به راه‌ها و شریان‌های حیاتی کشور را با قدرت، سرعت، دقت و کیفیت بالا عملیاتی کنیم و در این مسیر تمام تلاش خود را برای تأمین مالی، اجرا و تکمیل این پروژه‌ها انجام خواهیم داد.

پزشکیان در ادامه اظهار داشت: در جمهوری اسلامی ایران، تلاش ما این است که موانع موجود از نظر قوانین و مقررات دست‌وپاگیر را از مسیر اجرای پروژه‌های در دست اقدام در حوزه راه‌ها و کریدورها، حذف کنیم.

وی با بیان اینکه در این مسیر به کشورهای همسایه به عنوان دوست و همکار نگاه می‌کنیم، گفت: راه‌های ارتباطی و مسیرهایی که ما را به هم وصل می‌کند، راه توسعه و صلح است و با باز شدن این راه‌ها، امنیت همه ما تأمین می‌شود، اقتصاد کشورها توسعه خواهد یافت و منطقه‌ای سرشار از صلح، آرامش و دوستی خواهیم ساخت. با جمهوری آذربایجان، عراق و کردستان و .. دوست، برادر و خویشاوند هستیم، با ترکیه، افغانستان و ترکمنستان سابقه همکاری و دوستی تاریخی چندین هزار ساله داریم، لذا ارتباطات خود را زنده خواهیم کرد و باور داریم که مسیرهای اتصال ما، راه صلح، توسعه علم و دانش و توانمندی است، با گشایش راه‌ها می‌توانیم امنیت و اقتصاد را تضمین کنیم.

فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی

فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، در سخنرانی خود بر سیاست‌های دولت برای جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی و همکاری‌های بین‌المللی تأکید کرد و اظهار داشت: دولت جمهوری اسلامی ایران در دولت چهاردهم بیش از ۱۵۰ میلیون دلار سرمایه‌گذاری در حوزه ریلی جذب کرده است. این سرمایه‌گذاری‌ها عمدتا در پروژه‌های راه‌آهن چابهار-زاهدان و راه‌آهن رشت-آستارا انجام شده است. برگزاری همایش در بستر راهبرد کلان جمهوری اسلامی ایران، فراتر از یک گردهمایی و بلکه یک اقدام سیاستی هدفمند برای تثبیت جایگاه ژئو اکونومیک ایران در نظام جدید و نظم جدید لجستیکی منطقه است.

صادق در ادامه اظهار داشت: تشکیل اتاق عملیات مشترک اسلامی، هدف آن ایجاد هماهنگی میان کشورهای عضو برای کاهش زمان توقف بارها در مرزها و تسهیل فرایند ترانزیت است. همچنین، تأسیس صندوق تأمین مالی حمل‌ونقل اسلامی برای تأمین مالی پروژه‌های اولویت‌دار کریدوری در کشورهای اسلامی ضروری است.

وی افزود: این دو ابتکار در امتداد سیاست دیپلماسی حمل و نقل در دولت چهاردهم تعریف شده است. سیاستی که معتقد است امنیت پایدار و رشد اقتصادی منطقه از مسیر اتصال زیرساختی و هم پیوندی لجستیکی حاصل می‌شود. در داخل کشور نیز با جدیت به دنبال تحقق این سیاست هستیم، افزود: تکمیل کریدورهای راهبردی، اولویت نخست وزارت راه و شهرسازی بر اساس تاکیدات چندین ساله مقام معظم رهبری و پیگیری‌ها و حمایت‌های ویژه رییس جمهور است. وی به پروژه‌هایی چون راه‌آهن رشت-آستارا و زاهدان-چابهار اشاره کرد. در کریدور شمال- جنوب، پروژه ریلی رشت-آستارا به عنوان حلقه مفقوده این محور در آستانه ورود به مرحله اجرایی و تکمیلی قرار دارد.

وی افزود: اتصال ریلی چابهار-زاهدان تا پایان امسال ریل‌گذاری می‌شود و بهره برداری در دو تا سه ماه آینده انجام خواهد شد. این پروژه نقش ایران را در کشورهای آسیای مرکزی و آب‌های آزاد تثبیت خواهد کرد.

هوشنگ بازوند، مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور

هوشنگ بازوند، در سخنرانی خود به امضای شش تفاهم‌نامه و سند همکاری در حوزه‌های ریلی و جاده‌ای اشاره کرد و گفت: امروز شش تفاهم‌نامه در بخش‌های آزادراهی و ریلی به امضا رسید که شامل پروژه‌های راه‌آهن رشت-آستارا و زاهدان-چابهار است. این تفاهم‌نامه‌ها جزو طرح‌هایی هستند که دولت برای تکمیل کریدورهای ترانزیتی شمال-جنوب و شرق-غرب ایران در نظر گرفته است.

وی با اشاره به سیاست‌های کلی نظام، اسناد بالادستی و برنامه هفتم توسعه، بیان کرد: در چارچوب رویکردهای دولت سیزدهم و برنامه هفتم، ۵۳ تفاهم‌نامه در بخش آزادراهی و ریلی به ارزش بیش از ۳۱۰۰ همت و به طول بیش از ۴۴۰۰ کیلومتر، میان شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل و سرمایه‌گذاران و تأمین‌کنندگان مالی داخلی و بین‌المللی تنظیم شده است که امروز شش تفاهم‌نامه و سند مهم از این مجموعه در حضور رئیس‌جمهور به امضا می‌رسد. از میان این تفاهم‌نامه‌ها، دو سند مربوط به شرکت روسی «کاسپین سرویس» است که به پروژه احداث راه‌آهن راهبردی رشت-آستارا اختصاص دارد. این پروژه با تکمیل حلقه مفقوده کریدور بین‌المللی شمال-جنوب، ظرفیت ترانزیت در این مسیر را به‌طور چشمگیری افزایش خواهد داد.

بازوند همچنین از امضای تفاهم‌نامه احداث راه‌آهن زاهدان-بیرجند-یونسی به طول ۹۱۰ کیلومتر به روش مشارکتی BOT (ساخت، بهره‌برداری، انتقال) خبر داد. وی گفت: با توجه به اهمیت تکمیل کریدور ریلی شرق کشور و پیشرفت پروژه راه‌آهن چابهار-زاهدان، این تفاهم‌نامه برای نخستین‌بار در بخش توسعه زیرساخت‌های ریلی، با مشارکت بخش خصوصی به امضا می‌رسد و نقطه عطفی در جذب سرمایه‌گذاری غیردولتی در این حوزه خواهد بود.

مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل همچنین افزود: دو تفاهم‌نامه دیگر نیز با فعالان توانمند بخش خصوصی داخلی در حوزه سرمایه‌گذاری آزادراه‌ها در قالب مدل مشارکتی «طرح و ساخت» به امضا می‌رسد. این مدل با واگذاری اجرای پروژه به سرمایه‌گذار، موجب تسریع در ساخت و بهره‌برداری پروژه‌ها می‌شود و به دولت این امکان را می‌دهد که منابع مالی خود را به طرح‌های اولویت‌دار دیگر اختصاص دهد. وی در ادامه از انعقاد تفاهم‌نامه اولیه با یک شرکت بین‌المللی از ترکیه برای اجرای ۱۶ پروژه ریلی و جاده‌ای در چهار استان کشور به ارزش ۲ میلیارد یورو خبر داد.

 بازوند تاکید کرد: تأمین مالی این پروژه‌ها پس از هماهنگی با وزارت نفت و سازمان برنامه و بودجه، از محل عواید حاصل از بهره‌وری میادین نفتی کشور انجام خواهد شد.

یوری کوزمین، نماینده شرکت کاسپین سرویسز روسیه

یوری کوزمین، نماینده شرکت روسی کاسپین سرویسز، نیز در سخنرانی خود به پروژه راه‌آهن رشت-آستارا و اهمیت آن برای تکمیل کریدور شمال-جنوب اشاره کرد. وی گفت: پروژه راه‌آهن رشت-آستارا به‌طور خاص برای تکمیل حلقه مفقوده کریدور شمال-جنوب اهمیت دارد. این پروژه به‌عنوان یکی از پیچیده‌ترین پروژه‌های حمل‌ونقل در منطقه در حال اجراست.

وی افزود: هم‌اکنون در حال حل مسائل فنی و لجستیکی پروژه هستیم تا این مسیر به‌طور کامل به بهره‌برداری برسد. این پروژه شامل ساخت ایستگاه‌ها و تقاطع‌های غیرهمسطح است. شاخه غربی این کریدور در دست ساخت است که از جمهوری آذربایجان و ایران می‌گذرد و در این راستا راه آهن‌های ایران، جمهوری آذربایجان و روسیه، تکنولوژی حمل یکسره را دنبال می‌کنند. با این حال رفع گلوگاه‌ها و ارتقای بخش‌هایی از مسیر ضروری است.

وی در پایان اضافه کرد: عملیات اجرایی تفاهم‌نامه فی‌مابین دو کشور از اردیبهشت ماه امسال آغاز شد و برای تأمین مالی پروژه، فدراسیون روسیه وام صادراتی را تصویب کرده است.

علی نیکزاد، نایب رئیس مجلس شورای اسلامی

علی نیکزاد، نایب رئیس مجلس، نیز در سخنرانی خود به نقش بخش خصوصی در توسعه زیرساخت‌ها اشاره کرد و گفت: بخش خصوصی در ایران ظرفیت‌های گسترده‌ای برای مشارکت در پروژه‌های زیرساختی دارد. در حال حاضر بالغ بر ۱۲ میلیون میلیارد تومان از منابع اقتصادی کشور در بخش خصوصی است، بنابراین ما باید از این ظرفیت‌ها به‌طور مؤثر استفاده کنیم. اگر بخواهیم پروژه‌ها را به‌طور کامل تکمیل کنیم، نیاز داریم که بخش خصوصی در تمامی مراحل مشارکت داشته باشد و دولت و مجلس باید از این مشارکت حمایت کنند.

نیکزاد همچنین بر لزوم تسهیل شرایط سرمایه‌گذاری در ایران تأکید کرد و گفت: نهادهای دولتی باید اقداماتی را برای تسهیل فرآیندهای سرمایه‌گذاری انجام دهند و از تلاش‌های بخش خصوصی برای تکمیل پروژه‌ها حمایت کنند. کشوری در دنیا موفق است که سفرا پشتیبانی لازم از بخش خصوصی را داشته باشند. در این راستا هم دولت و هم مجلس اعتقاد به بخش خصوصی دارند.

تقدیر از پیشکسوتان و دست‌اندرکاران حوزه راهسازی و سرمایه‌گذاری

در ادامه مراسم برگزاری همایش بین‌المللی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و تأمین مالی راه‌گذرهای ریلی و جاده‌ای  از پنج پیشکسوت و دست‌اندرکار حوزه راهسازی و سرمایه‌گذاری کشور با حضور مسعود پزشکیان رییس جمهور، فرزانه صادق وزیر راه و شهرسازی، علی نیکزاد نایب‌رییس اول مجلس و هوشنگ بازوند مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور تقدیر به عمل آمد. در این آیین از چهره‌های اثرگذار حوزه راهسازی و توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل کشور از جمله علی آزاد دبیر انجمن شرکت‌های راهسازی ایران، محمد عطاردیان مدیرعامل شرکت تضامنی عطاردیان، محمدرضا فرخو مدیرعامل شرکت ایران استُن، فرخ هاشم زاده فلاح مدیرعامل شرکت شالوده و عباس خطیبی تقدیر شد.