جنگ آینده؛ نبرد بر سر ریل و راه
در سالهای اخیر، کریدورهای ترانزیتی از یک پروژه صرفا حملونقلی به مؤلفهای راهبردی در معادلات اقتصادی و ژئوپلیتیکی کشورها تبدیل شدهاند، مسیری که میتواند جریان تجارت جهانی را تغییر دهد و توازن قدرت منطقهای را جابهجا کند. ایران نیز با اتکا به موقعیت جغرافیایی منحصربهفرد خود، تلاش دارد با تکمیل شبکههای ریلی و بزرگراهی و جذب سرمایهگذاری داخلی و خارجی، سهم بیشتری از بازار ترانزیت بینالمللی را به دست آورد. در همین چارچوب، تعریف ۲۰ کریدور ریلی و جادهای، تسریع در تکمیل پروژههای نیمهتمام و استفاده از ابزارهایی مانند مشارکت بخش خصوصی، مولدسازی داراییها و حتی تهاتر نفت، در دستور کار وزارت راه و شهرسازی قرار گرفته است؛ رویکردی که قرار است در همایش بینالمللی فرصتهای سرمایهگذاری راهگذرهای ریلی و جادهای وارد فاز اجرایی تازهای شود.
معاون وزیر راه و شهرسازی از تعریف ۲۰ کریدور ریلی و بزرگراهی در کشور خبر داد و اعلام کرد: برای تأمین مالی این کریدورها، همایش بینالمللی فرصتهای سرمایهگذاری و تأمین مالی راهگذرهای ریلی و جادهای ۲۵ بهمنماه با حضور رئیسجمهور برگزار میشود.
به گزارش خبرنگار ترابران آنلاین، هوشنگ بازوند در نشست خبری این همایش اظهار کرد: سال گذشته ۹ کریدور ریلی شامل ۶ کریدور شمالی–جنوبی و ۳ کریدور شرقی–غربی و همچنین ۱۱ کریدور بزرگراهی شامل ۶ کریدور شمالی–جنوبی و ۵ کریدور شرقی–غربی در کشور تعریف شد که ۵۵ درصد آنها در شورای عالی امنیت ملی به تصویب رسیده است. با توجه به محدودیت منابع دولتی، اجرای این کریدورها بدون مشارکت بخش خصوصی ممکن نیست؛ از همین رو طی ماههای گذشته برنامهریزی برای برگزاری همایش بینالمللی جذب سرمایهگذار انجام شد. در این همایش سرمایهگذارانی از ترکیه، روسیه، هند و چین و همچنین سفرا به دعوت وزارت امور خارجه حضور خواهند داشت.
مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور با تأکید بر اهمیت ژئوپلیتیکی کریدورها گفت: توسعه کریدورها صرفا موضوع حملونقل نیست بلکه ابعاد اقتصادی، سیاسی و امنیتی دارد و معتقدم جنگ آینده جهان، جنگ کریدورها خواهد بود. درآمدهای ترانزیتی میتواند با درآمدهای نفتی برابری کند. اگر در تکمیل مسیر آستارا–چابهار یا چشمهثریا–بندرعباس کوتاهی کنیم، عراق در این رقابت برنده خواهد شد، زیرا در حال حاضر نزدیکترین مسیر انتقال بار هند به اروپا از ایران عبور میکند.
امضای اسناد پروژه رشت–آستارا با روسیه
بازوند از امضای ۲ سند مربوط به پروژه راهآهن رشت–آستارا در حضور رئیسجمهور خبر داد و گفت: قرارداد این پروژه با طرف روس فعال است و شنبه ۲۵ بهمنماه ۳ سند مهم به امضا میرسد؛ یکی سند تحویل ۱۲۵ کیلومتر مسیر به شرکت «کاسپین سرویس» به عنوان نماینده روسیه و دیگری سند الزامات فنی و کارفرمایی پروژه که باید به تأیید دو طرف برسد و همچنبن یک سند مربوط به کریدور ریلی شرق کشور که به امضا خواهد رسید. در خصوص آخرین وضعیت اجرایی این پروژه، تاکنون ۱۲۵ کیلومتر از اراضی مسیر تملک شده و در ۴۰ کیلومتر تثبیت مسیر انجام شده است. حدود ۷۰ درصد توافقات با روسیه حاصل شده و اختلافات باقیمانده در حوزههای حقوقی و برخی مسائل فنی از جمله ساخت ایستگاههاست که در حال رفع است. عملیات اجرایی رسمی پروژه از سال آینده آغاز میشود، هرچند اقدامات مقدماتی هماکنون در حال انجام است.
افتتاح راهآهن میانه–اردبیل در ۱۴ اسفند
معاون وزیر راه و شهرسازی با اشاره به تکمیل پروژههای نیمهتمام ریلی گفت: پروژه راهآهن میانه–اردبیل که ۲۲ سال پیش آغاز شده بود، اکنون به اتمام رسیده و هفته گذشته حرکت آزمایشی قطار در این مسیر انجام شد. این پروژه ۱۴ اسفندماه با حضور رئیسجمهور افتتاح میشود.
وی همچنین درباره راهآهن چابهار–زاهدان اعلام کرد: ریلگذاری این مسیر تا پایان امسال تکمیل خواهد شد.
در حالی که شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور با بدهی ۵۳ همتی به پیمانکاران مواجه است، معاون وزیر راه از برنامه تهاتر نفت و مولدسازی برای تسویه مطالبات خبر داد و همزمان اعلام کرد سرمایهگذاری در ۲۰ کریدور راهبردی ریلی و بزرگراهی در دستور کار قرار گرفته است.
۵۳ همت بدهی به پیمانکاران؛ تهاتر نفت در دستور کار
بازوند با بیان اینکه شرکت ساخت در حال حاضر ۵۳ همت به پیمانکاران بدهکار است، گفت: برای تسویه بخشی از این بدهی از ظرفیت مولدسازی و تهاتر نفت استفاده میکنیم. کنسرسیومی از پیمانکاران طلبکار تشکیل میشود و حواله نفتی به این کنسرسیوم ارائه خواهد شد، هرچند تاکنون حوالهای صادر نشده و این اقدام سازوکار مشخص خود را دارد.
۱۰۰ درصد ریل مصرفی، تولید داخل است
وی در مورد تولید ریل در داخل تأکید کرد: ۱۰۰ درصد ریل مورد استفاده در پروژههای ریلی، تولید داخلی و محصول شرکت ذوبآهن اصفهان است. تاکنون در تأمین ریل مشکلی وجود نداشته، هرچند به دلیل تورم قیمت آن نسبت به نمونه وارداتی بالاتر است، اما اولویت وزارت راه استفاده کامل از ریل ملی است.
۳۳۰۰ کیلومتر مسیر ریلی و ۷۸۰۰ کیلومتر راه در دست اجرا
مدیرعامل شرکت ساخت اعلام کرد: در حال حاضر حدود ۳۳۰۰ کیلومتر مسیر ریلی و ۷۸۰۰ کیلومتر بزرگراه و راه اصلی در دست اجرا داریم. سال گذشته ۷۲۰ کیلومتر بزرگراه به بهرهبرداری رسید و پیشبینی میشود امسال با رکوردزنی، ۱۱۵۰ تا ۱۳۵۰ کیلومتر راه جدید تا پایان اسفندماه افتتاح شود.
به گفته بازوند، از ابتدای سال ۱۴۰۰ تاکنون ۱۴۵۰ کیلومتر راه به بهرهبرداری رسیده که رکورد ۱۰ سال گذشته را شکسته است.
تعریف ۵۱ بسته آزادراهی در برنامه سهساله
بازوند از تدوین برنامه سهساله توسعه آزادراهی کشور برای سالهای ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۶ خبر داد و گفت: ۵۱ بسته آزادراهی به طول حدود ۳۴۰۰ کیلومتر تعریف شده که عملیات اجرایی ۵۶۹ کیلومتر آن با سرمایهگذاری ۳۷۵ همت آغاز شده است. در مجموع ۳۲۰۰ کیلومتر آزادراه در دست ساخت داریم و ۵۷ درصد تأمین مالی پروژههای آزادراهی توسط بخش خصوصی انجام میشود.
وی افزود: یکی از مهمترین پروژهها، آزادراه آستارا–بوشهر است که از هفت استان عبور میکند و نزدیکترین مسیر اتصال خزر به خلیج فارس خواهد بود. همچنین کریدور مرز بازرگان–سرخس به عنوان احیای جاده ابریشم در دستور کار است.
تأمین مالی آزادراه تهران–شمال با واگذاری معدن
معاون وزیر راه درباره منطقه سوم آزادراه تهران–شمال گفت: تکمیل این بخش به ۱۲۰ هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد. فعلا عملیات اجرایی ۸ کیلومتر از محدوده سیاهبیشه آغاز شده که ۶ کیلومتر آن تونل است. تأمین مالی این پروژه به صورت مشارکتی میان دولت و بنیاد (۵۰-۵۰) انجام میشود و دولت احتمالاً سهم ۶۰ همتی خود را از طریق واگذاری یک معدن در قالب خصوصیسازی تأمین خواهد کرد. تونل البرز در منطقه دو اوایل سال ۱۴۰۶ به بهرهبرداری میرسد و ادامه مسیر منطقه چهار (چالوس–رامسر) به طول ۹۰ کیلومتر در مرحله طراحی است.
مشکلات وصول عوارض الکترونیکی
بازوند در پایان با اشاره به وضعیت عوارض آزادراهی گفت: در حال حاضر ۶ آزادراه همچنان عوارض را به صورت دستی دریافت میکنند و میانگین وصول عوارض الکترونیکی حدود ۴۵ درصد است که در برخی آزادراهها به ۳۰ درصد میرسد.
این همایش بینالمللی با هدف معرفی فرصتهای سرمایهگذاری در کریدورهای راهبردی کشور برگزار میشود و قرار است علاوه بر پروژه رشت–آستارا، اسناد و تفاهمنامههای مهم دیگری در حوزه ریلی و آزادراهی نیز رونمایی شود؛ پروژههایی که به گفته معاون وزیر راه، در معادلات اقتصادی و ژئوپلیتیکی منطقه نقش تعیینکنندهای خواهند داشت.
