پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، در نشست امروز با حضور اعضای کارگروه حمل‌ونقل و عمران مجمع تشخیص مصلحت نظام، با انتقاد تند از وضعیت فعلی صنعت حمل‌ونقل کشور، از موانع جدی پیش‌روی بخش خصوصی سخن گفت. او با اشاره به مشکلات ساختاری، نوسازی ناوگان فرسوده و ضعف‌های زیرساختی در بنادر، تأکید کرد که بدون اصلاحات بنیادین در سیاست‌گذاری‌ها و رویکردهای اجرایی، آینده این صنعت به مخاطره خواهد افتاد. سنندجی در این نشست، به‌ویژه بر ضرورت همکاری جدی دولت و بخش خصوصی برای رفع چالش‌ها و تسهیل در فرآیندهای تصمیم‌گیری تأکید کرد و خواستار تغییر رویکردها در سطح کلان شد.

در شرایطی که رقابت منطقه‌ای بر سر کریدورهای ترانزیتی شدت گرفته است، معاون وزیر راه و شهرسازی از تعریف ۲۰ کریدور ریلی و بزرگراهی در کشور و آغاز فرآیند جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی برای اجرای آن‌ها خبر داد. به گفته هوشنگ بازوند، همایش بین‌المللی فرصت‌های سرمایه‌گذاری راه‌گذرهای ریلی و جاده‌ای ۲۵ بهمن‌ماه با حضور رئیس‌جمهور برگزار می‌شود و طی آن اسناد مهمی از جمله سند پروژه راه‌آهن رشت–آستارا با طرف روسی به امضا خواهد رسید.

مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور با اعلام اینکه کریدور آزادراهی شمال–جنوب به‌عنوان یکی از اولویت‌های اصلی دولت چهاردهم در حال تکمیل است، از بهره‌برداری فاز نخست آزادراه کمربندی غربی قم تا پایان سال جاری خبر داد.

ایران در مسیر تبدیل شدن به یکی از بازیگران اصلی کریدورهای حمل‌ونقل جهانی است. در نشست خبری نهمین نمایشگاه حمل و نقل، آقای هوشنگ بازوند، مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل کشور، از تلاش‌های جدی برای توسعه کریدورهای ترانزیتی به‌عنوان راهی برای جایگزینی درآمدهای نفتی با درآمدهای ارزی جدید خبر داد. وی تأکید کرد که این پروژه‌ها تنها یک شعار نیستند و در حال حاضر بیش از ۴۷ پیمانکار در اجرای آن‌ها مشغول به فعالیت هستند. به گفته بازوند، با تقویت روابط دیپلماتیک و همکاری‌های منطقه‌ای، ایران می‌تواند به یکی از منابع اصلی درآمدی خود تبدیل کند که جایگزین نفت خواهد شد.

وقتی ۸۵ درصد آب کشور در مزارع مصرف می‌شود و چاه‌های غیرمجاز یکی‌یکی مُهر قانونی می‌گیرند، فرونشست نه با خشکسالی که با تصمیم‌های اداری تشدید می‌شود. دکتر مجید کیانپور، مدیرعامل شرکت آزمایشگاه فنی و مکانیک خاک، در پاسخ به ترابران هشدار داد که قانونی‌سازی برداشت‌های غیرقانونی عملاً مشروعیت‌بخشی به بحران است و اصلاح الگوی کشت را مؤثرترین راه مهار این فاجعه خاموش دانست.

بیش از ۱۰۰ هزار کیلومتر مربع از خاک کشورمان درگیر فرونشست است و ۴۱۰ دشت کشور با بحران تخلیه آبخوان‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ بحرانی که به گفته دکتر رضا شهبازی، معاون زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، نه محصول خشکسالی که نتیجه دهه‌ها توسعه ناسازگار با جغرافیای خشک ایران است. او در گفت‌وگو با ترابران تأکید می‌کند تنها با چرخش به «الگوی توسعه دریامحور» و انتقال محور رشد اقتصادی به سواحل جنوبی می‌توان فشار را از آبخوان‌های مرکزی برداشت و از فروپاشی زیرساختی کلانشهرها جلوگیری کرد.

ایران با بیش از ۳۱ هزار کیلومتر مربع پهنه‌های فرونشستی، در میان شدیدترین موارد جهانی قرار دارد. برداشت افسارگسیخته از آبخوان‌ها، وجود ۳۰۰ هزار حلقه چاه و مدیریت نادرست آب، سبب شده زمین در بسیاری از استان‌ها تا ده‌ها سانتی‌متر در سال فروبنشیند. بخش مهمی از شبکه ریلی، مترو و چند فرودگاه اصلی کشور روی زمین‌های ناپایدار قرار گرفته‌اند، اما نبود مقررات ملی برای طراحی زیرساخت در مناطق پرریسک، مقابله با بحران را دشوار کرده است. کارشناسان بر کنترل برداشت آب و اجرای تمهیدات مهندسی و مقاوم‌سازی زیرساخت‌ها به‌عنوان دو محور اصلی مهار این تهدید ملی تأکید دارند.

راه‌های ایران، از آزادراه‌ها تا جاده‌های روستایی، ظرفیت بالقوه بالایی برای پشتیبانی لجستیکی و تخلیه اضطراری دارند، اما این ظرفیت «خام» باقی مانده است. ضعف در طراحی پدافندی، کمبود مسیرهای جایگزین، نبود استانداردهای مقاوم‌سازی و اجرای صوری پیوست‌های پدافند غیرعامل، تاب‌آوری شبکه حمل‌ونقل کشور را محدود کرده است. تجربه جهانی نشان می‌دهد با اصلاحات مهندسی و مدیریتی، بسیاری از این کاستی‌ها قابل جبران است، اما نگاه امنیت ملی باید جایگزین رویکرد صرفاً عمرانی شود.

در حالی که تجربه‌های جهانی و داخلی نشان داده‌اند که افزایش ظرفیت معابر جاده‌ای به جای کاهش ترافیک، موجب تشدید آن می‌شود، اصرار به اجرای پروژه‌ای همچون دو طبقه کردن آزادراه تهران–کرج نه تنها چالش‌های ترافیکی را حل نخواهد کرد، بلکه با ایجاد تقاضای القایی، بار ترافیکی پایتخت را بیشتر خواهد کرد.

باند شرقی قطعه دوم آزادراه تهران–شمال پس از سه دهه انتظار و یکی از پیچیده‌ترین عملیات‌های تونل‌سازی کشور، با تکیه کامل بر توان مهندسان ایرانی در شهریور ۱۴۰۴ به بهره‌برداری رسید. این محور ۱۵.۵ کیلومتری که ۸۵ درصد آن در دل کوه قرار دارد، نمونه‌ای کم‌نظیر از مدیریت یکپارچه، اجرای مدل پیمانکار عمومی و رعایت سختگیرانه ملاحظات محیط‌زیستی است. گزارش پیش‌رو روایت میدانی ما از پشت صحنه تلاش هزاران مهندس و کارگری است که ۷۵ درصد زندگی‌شان را پای این پروژه گذاشتند تا یکی از فنی‌ترین آزادراه‌های کشور به مرحله بهره‌برداری برسد.